فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٨٤
خوددارِی زن از تمکِین قبل از گرفتن مهر: در صورت تعِیِین مهر در عقد و نقد بودن آن، زن مِیتواند قبل از درِیافت مهر از تمکِین خوددارِی کند؛ خواه مرد بر پرداخت آن توانا باشد ِیا ناتوان.(٢٧) برخِی تنها در صورت تواناِیِی مرد، خوددارِی از تمکِین را براِی زن جاِیز دانسته اند.(٢٨) قول نخست مشهور است. (٢٩) بعضِی امتناع زن از تمکِین را مطلقا جاِیز ندانسته و گفته اند: هر ِیک از زوجين مکلف است به وظِیفه اش عمل کند؛ زوج به پرداخت مهر و زوجـه بـه تمکِین و چنانچه به وظِیفه اش عمل نکند، گناه کرده است.(٣٠)
با تمکِین زوجه و تحقق دخول، آِیا وِی مِیتواند قبل از گرفتن مهر از ادامه تمکِین خوددارِی کند ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف و مشهور قول دوم است. (٣١) برخِی قول اول را برگزِیده اند. (٣٢) به تصرِیح برخِی چنانچه دخول از روِی اکراه صورت گرفته باشد، زن مِیتواند پس از آن از تمکِین امتناع ورزد.(٣٣)
در صورت نقد نبودن مهر، قبل از رسِیدن موعد پرداخت، زن نمِی تواند از تمکِین خوددارِی کند؛ (٣٤) لِیکن چنانچه تمکِین نکند تا تارِیخ پرداخت مهر برسد، آِیا پس از آن، مِی تواند از تمکِین خوددارِی کند تا مهرش را بگِیرد ِیا نه؟ اکثر تصرِیح به قول دوم کرده اند؛ (٣٥) بلکه قائلِی به قول نخست شناخته نشده و تنها در کلمات برخِی به گونه احتمال مطرح شده است. (٣٦)
ضمان مهر: مهر اگر عِین معِین باشد، تا زمانِی که آن را به زوجه تحوِیل نداده ضامن آن است و چنانچه قبل از زوج تحوِیل تلف شود، در صورتِی که تلف کننده زوجه باشد، ذمه زوج از آن برِی مِیشود و چِیزِی بر عهده او نخواهد بود، اما اگر تلف کننده اجنبِی (غِیر زوجِین) باشد؛ زوجه مِیان رجوع به اجنبِی و زوج مخِیر است و در صورت رجوع به زوج، زوج براِی درِیافت خسارت وارد شده، به اجنبِی رجوع مِیکند و اگر تلف کننده خود زوج باشد ِیا به آفتِی آسمانِی ِیا زمِینِی تلف شده باشد، به قول مشهور و معروف، زوج ضامن قِیمت آن مِیباشد.