فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٠٨
از اِین جهت که شائبه منت در آن وجود دارد، قبول واجب نِیست.(٥) اِین قول به مشهور نسبت داده شده است. (٦)
بعضِی در خصوص ابزار گفته اند: اگر ابزار ِیا بهاِی آن را ببخشد قبول واجب نِیست؛ لِیکن اگر ابزار را عارِیه دهد، قبول واجب است؛ چون در قبول آنها منت نِیست. (٧)
بعضِی، حکم را داِیر مدار حرجِی بودن تحمل منّت و عدم حرجِی بودن آن دانسته و گفته اند: احوال افراد به لحاظ موقعِیت و منزلت اجتماعِی و زمان و مکان و بخشندگان متفاوت است. چه بسا نسبت به شخصِی، منت فراوان، حرجِی به شمار نرود و قابل تحمل باشد؛ اما نسبت به شخصِی دِیگر، کمترِین منت، حرجِی و غِیر قابل تحمل باشد، از اِین رو، هرجا بر حسب حال شخص، منّت قابل تحمل و غِیر حرجِی باشد، قبول واجب است و هر جا حرجِی و غِیر قابل تحمل باشد، قبول واجب نِیست؛ بدون آنکه مِیان بخشِیدن آب ِیا بهاِی آن ِیا ابزار دسترسِی به آب و عارِیه دادن آنها تفاوتِی باشد.(٨)
صلات: منت نهادن بر خداوند در اداِی تکلِیفِی که بر عهده بنده گذاشته شده، از اسباب عدم قبولِی آن عمل است.(٩)
زکات: خداِی تعالِی در قرآن کرِیم مِی فرماِید: «(لا تُبطلوا صَدَقَاتِكُم بالمن و الأذى)؛ (١٠) صدقه هاِی خود را با منت نهادن و آزار دادن باطل نکنِید». بنابر اِین، منت گذاشتن و به رخ کشِیدن نِیکِی و احسان، سبب از بِین رفتن ثواب آن مِیگردد. امام صادق عليه السلام مِی فرماِید: منت گذاشتن (و به رخ کشِیدن نِیکِیها) کار خوب را تباه مِیکند. (١١) بنابر مشهور، منت گذاشتن پس از صدقه مکروه است. (١٢)
حج: به قول مشهور، اگر کسِی هزِینه حج دِیگرِی را بذل کند، استطاعت حاصل مِیشود، و در فرض عدم قبول بذل، حج بر ذمه او مستقر مِیگردد؛ لِیکن به تصرِیح برخِی اگر قبول بذل مستلزم منت گذارِی بذل کننده و هتک قبول کننده شود، قبول واجب نِیست. (١٣)
از منت به معناِی سوم در باب جهاد سخن گفته اند.