بر استثناِی منحه از حکم کلِی عارِیه ادعاِی اجماع شده است؛(٩) هرچند برخِی به جهت تردِید در ثبوت اجماع و ضعف سند و دلالت حدِیث نبوِی در حکم ِیاد شده اشکال کرده و احتمال داده اند منحه قسمِی از اباحه باشد. (١٠)

بعضِی عارِیه دادن منحه را بر خلاف قاعده و حکم کلِی عارِیه ندانسته و گفته اند: استفاده از عِین گاهِی به گرفتن عِینِی دِیگر از آن است که ثمره عِین اول مِیباشد و گاهِی به صرف استفاده از منفعت عِین و دلِیلِی بر عدم اطلاق منفعت بر اعِیانِی که ثمره و حاصل اعِیان عارِیه داده شده است، وجود ندارد. بنابر اِین، عارِیه دادن گوسفند براِی استفاده از شِیر آن در چارچوب قاعده کلِی عارِیه است نه استثنا از آن.(١١)

بنابر استثناِیِی بودن حکم منحه، آِیا حکم ِیاد شده در غِیر گوسفند از چارپاِیان و نِیز در غِیر شِیر از پشم و کرک و موِی حِیوان جارِی است ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. برخِی در حکم ِیاد شده، غِیر گوسفند از چارپاِیان را به گوسفند ملحق کرده اند؛ (١٢) چنان که برخِی پشم و کرک و مو را به شِیر ملحق کرده اند؛ (١٣) لِیکن بعضِی تعمِیم را مطلقا نپذِیرفته اند. (١٤) اِین قول به اکثر نِیز نسبت داده شده است. (١٥)

(١) لسان العرب و المصباح المنير، واژه «منح».

(٢) مجمع البحرين، واژۀ «منح».

(٣) النهاية (ابن اثير)، واژه «منح».

(٤) المبسوط ٣/ ٥٨ ؛ شرائع الاسلام ٢/ ٤٠٩ ؛ جواهر الكلام ٢٧/ ١٧٢.

(٥) الكافي في الفقه / ٣٢٣ ؛ قواعد الأحكام ٢/ ١٩٤.

(٦) تذكرة الفقهاء ١٦/ ٢٤١.

(٧) المبسوط ٤٩/٣؛ عوالِی اللتالي ٣/ ٢٤١.

(٨) غاية المراد (حاشية الإرشاد) ٢/ ٣٢٣؛ جواهر الكلام ٢٧/ ١٦٩.

(٩) مجمع الفائدة ١٠/ ٣٦٦ - ٣٦٨؛ مفاتيح الشرائع ٣/ ١٦٧ ؛ جواهر الکلام ٢٧/ ١٧٢.

(١٠) جواهر الكلام ٢٧/ ١٧٣ – ١٧٤.

(١١) مجمع الفائدة ١٠/ ٣٦٧.

(١٢) الكافي في الفقه / ٣٢٣؛ قواعد الأحكام ٢/ ١٩٤؛ جامع المقاصد ٦/ ٦٦ ؛ مجمع الفائدة ١٠/ ٣٦٨ ؛ كفاية الأحكام ١/ ٧٠٦.

(١٣) تذكرة الفقهاء ١٦/ ٢٤١.

(١٤) مسالك الافهام ٥/ ١٤٥ ؛ رِیاض المسائل ٩/ ١٨٤.

(١٥) رياض المسائل ٩/ ١٨٤ ؛ الأنوار اللوامع ١٣/ ٤٢.

منخنقه

مُنخَنِقَه: حِیوان خفه شده.

عنوان فوق در قرآن کرِیم آمده است. (١)