فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٧
(١) الروضة البهية ١/ ٣٤٣؛ ملاذ الاخيار ١/ ١٤٠.
(٢) جواهر الکلام ٢/ ٥٩ ؛ العروة الوثقِی ١/ ٣٢٨.
(٣) كتاب السرائر ٢/ ٣٨٣.
(٤) مسالک الافهام ١٢/ ٤٤٩.
مشرق
مَشرق: از جهات چهارگانه اصلِی، مقابل مغرب؛ محل طلوع آفتاب / خاور؛ مشرق زمِین.
از مشرق به معناِی نخست در باب صلات و صوم سخن گفته اند.
مشرق و اوقات نماز: بنابر قول مشهور، آخر وقت فضِیلت نماز صبح و پاِیان وقت نافله آن، پِیداِیِی سرخِی آفتاب از مشرق است. برخِی آن را پاِیان وقت نماز صبح براِی غِیر معذور دانسته اند (← اِسفار).
با زوال سرخِی از سمت مشرق که در غروب آفتاب پدِید مِی آِید، وقت نماز مغرب فرا مِی رسد.
زوال آفتاب با مِیل پِیدا کردن خورشِید از داِیره نصف النهار به سمت غرب تحقق مِی ِیابد. از راههاِی شناخت زوال، نصب شاخصِی به صورت عمود بر زمِین است که با مِیل آفتاب از داِیره نصف النهار به سمت غرب، ساِیه شاخص در سمت شرق پدِید مِی آِید که همِین، نشانه زوال خورشِید خواهد بود (←زوال).
مشرق و قبله: براِی تشخِیص قبله اهل عراق، سه نشانه ذکر کرده اند، از جمله قرار دادن مشرق محاذِی شانه
چپ و مغرب محاذِی شانه راست(← عراق) (←مشرق اعتدالِی).
چنانچه عرض جغرافِیاِیِی شهرِی با مکه ِیکسان، لِیکن طول جغرافِیاِیِی آن کمتر از طول جغرافِیاِیِی مکه باشد، قبله، مشرق آن شهر خواهد بود (← طول و عرض بلد).
مشرق و روزه: وقت امساک روزه از طلوع فجر صادق تا غروب آفتاب است (← روزه). بنابر مشهور، غروب آفتاب با زوال سرخِی از مشرق تحقق مِی ِیابد (←افطار).
از مشرق به معناِی دوم در باب صلات سخن گفته اند.