(٧) مهذب الاحكام ٣٠٩/٣؛ استفتائات جدِید (تبرِیزِی) ١/ ٥٩؛ سند العروة (الطهارة) ٤/ ٤١٨؛ توضِیح المسائل مراجع ٢/ ٩٦٢؛ مجمع المسائل ١/ ٨٣ - ٨٤؛ جامع المسائل (فاضل) ٦١/١؛ استفتائات (بهجت) ١/ ٣٠٩ - ٣١٠ ؛ كتاب النكاح (مکارم ٣/ ١٧.

(٨) المبسوط ٦٩/١؛ تذكرة الفقهاء ١/ ٣٢٦ - ٣٢٨؛ كشف الالتباس / ٢٤٨؛ الروضة البهية ١/ ٣٩٤ – ٣٩٥.

(٩) الهداية / ١٠١ ؛ رسائل الشريف المرتضى ١/ ١٧٢ ؛ المراسم العلوية / ٤٤.

(١٠) منتهى المطلب ٢/ ٤٣٢ – ٤٣٣.

(١١) مختلف الشيعة ١/ ٣٧٩ – ٣٨٠.

(١٢) حاشية شرائع الاسلام / ٤٦ - ٤٧ ؛ الروضة البهية ٣٩٥/١ ؛ جواهر الكلام ٣/ ٣٩٠.

(١٣) منتهى المطلب ٢/ ٤٤٨ ؛ تذكرة الفقهاء ٣٣٣/١ ؛ جواهر الكلام ٣/ ٣٩١ - ٣٩٤.

(١٤) حاشية شرائع الاسلام / ٤٧ ؛ مسالك الافهام ١/ ٧٧ ؛ الحدائق الناضرة ٣/ ٣٢٣ - ٣٢٥؛ جواهر الكلام ٣/ ٣٩٤-٣٩٧.

(١٥) تذكرة الفقهاء ١/ ٣٣٠ – ٣٣١.

(١٦) حاشية شرائع الاسلام / ٤٧ ؛ مدارک الاحکام ٢/ ٥٠؛ جواهر الكلام ٣/ ٣٩٧.

(١٧) الحدائق الناضرة ٣/ ٣٢٥.

(١٨) العروة الوثقِی ١/ ٦١٢ - ٦١٣ ؛ مستمسک العروة ٣/ ٤٦٠.

(١٩) الحدائق الناضرة ٣/ ٣٢٥؛ جواهر الكلام ٣/ ٣٩٨.

(٢٠) الحدائق الناضرة ٣/ ٣٢٦.

(٢١) کشف الغطاء ٢/ ٢٣٣ ؛ العروة الوثقى ١/ ٥٧٨ - ٥٧٩ و ٦١٤؛ موسوعة الخوئي ٧/ ٣٩٣-٣٩٥.

(٢٢) الحدائق الناضرة ١١٩/٣ ؛ العروة الوثقى ١/ ٦١٤.

نفاق

نفاق: دو روِیِی/ تظاهر به اسلام بدون اِیمان و اعتقاد به آن (←منافق).

نفاق به معناِی نخست که در فارسِی از آن به به دو روِیِی تعبِیر مِی شود، عبارت است از اِینکه انسان نسبت به دِیگران دو رو و دو زبان باشد، مانند آنکه در حضور کسِی، از وِی تعرِیف و در غِیاب او، از وِی نکوهش کند و ِیا آنکه نزد دو نفر که دشمن ِیکدِیگراند، سخنِی که هر ِیک مِی پسندد بگوِید. از آن به مناسبت در بابهاِی صلات و شهادات سخن گفته اند.

نفاق از صفات رذِیله و ناپسند و از گناهان کبِیره،(١) و در رواِیات متعدد از آن نکوهش شده است.

از امام صادق عليه السّلام نقل شده است: کسِی که با دو چهره و با دو زبان با مسلمانان رفتار کند، روز قِیامت در حالِی بر انگِیخته مِیشود که داراِی دو زبان از آتش است.(٢)

در رواِیتِی دِیگر از امام باقر عليه السلام آمده است: بـد بنده اِی است،