نجابت عبارت است از بزرگِی و شرافت بر حسب اوصاف و وِیژگِیهاِی ممتاز و شاخص. عنوان نجابت هم درباره انسان به کار رفته و هم درباره حيوان. به انسانِی که داراِی خصلتهاِی برجسته و ممتاز اخلاقِی است، انسان نجِیب و شرِیف (← شرف) گوِیند. در کاربرد حِیوانِی آن، به اسب زاِیِیده شده از اسب نر و مادۀ عربِی (←عتِیق)، اسب نجِیب و به شتر قوِی، سبک و تند و تِیز، شتر نجِیب گوِیند.(١) از آن به مناسبت در بابهاِی زکات، خمس، تجارت، عارِیه، نکاح و سبق و رماِیه سخن گفته اند.

زکات: از چِیزهاِیِی که پرداخت زکات در آنها مستحب مِی باشد، اسب ماده (مادِیان) است. مقدار زکات آن در نژاد نجِیب، هر سال دو دِینار و در غِیر آن (بر ذون) ِیک دِینار است. (٢)

شتر اصِیل عربِی (نجِیب) و بُختِی (شتر خراسانِی) در زکات، ِیک جنس به شمار مِیروند؛ لِیکن در صورت تفاوت قِیمت آن دو، بنابر قولِی در پرداخت زکات، رعاِیت حد متوسط لازم است. بنابر اِین، ارزش شتر پرداختِی به عنوان زکات، باِید نصف مجموع قِیمت عربِی و بُختِی باشد(٣) (← بختِی).

انفال: غناِیم نفِیس از انفال است. از جمله غناِیم نفِیس، اسب نجِیب (تازِی) مِی باشد (٤) (←انفال).

تجارت: جهانِیدن الاغ بر اسب ماده نجِیب براِی جفت گِیرِی مکروه است. (٥)