فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٥٠
٣. کسِی که فضِیلتِی از فضائل حضرت على عليه السّلام يا دِیگر امامان علِیهم السلام را بشنود و انکار کند.
٤. کسِی که دِیگرِی را بر امِیرمؤمنان عليه السّلام برترِی بخشد؛ ِیعنِی به افضل بودن وِی بر آن حضرت اعتقاد داشته باشد.
٥. کسِی که نص بر خلافت علِی علِیه السلام را از رسول خدا صلّى الله عليه و آله بشنود ِیا به تواتر و ِیا طرِیقِی دِیگر که به آن اعتقاد دارد، به او برسد و در عِین حال انکار کند.
به تصرِیح برخِی ناصب بر هر پنج مصداق ِیاد شده صادق است. بنابر اِین، سنِّی اِی که به امامت غِیر حضرت على عليه السلام معتقد است؛ لِیکن مصداق هِیچ ِیک از اقسام پنج گانه ِیاد شده نِیست، ناصب به شمار نمِی رود.(٢)
ب. ناصب عبارت است از کسِی که دشمن همه ِیا ِیکِی از اهل بِیت علِیهم السلام است؛ خواه دشمنِی خود را با صراحت اظهار کند ِیا از ذکر و نشر فضاِیل آنان ناخشنود باشد و ِیا نسبت به دوستان اهل بِیت علِیهم السّلام به جهت محبتشان به آنان دشمنِی ورزد.(٣)
ج. ناصب، کسِی را گوِیند که در امر خلافت و امامت، دِیگرِی را بر حضرت على عليه السلام مقدم بدارد، مگر آنکه مستضعف (← مستضعف) باشد. بنابر اِین معنا، ناصب شامل همه مخالفان از عامه مِیشود. اِین تعرِیف به مشهور قدما نسبت داده شده است. (٤)
د. ناصب هر کسِی است که به دشمنِی با اهل بِیت علِیهم السلام تظاهر مِیکند، مانند خوارج.(٥) اِین تعرِیف به مشهور متأخران،(٦) بلکه اکثر علما نسبت داده شده است.(٧) به تصرِیح برخِی تعرِیف دوم نِیز به اِین تعرِیف بر مِیگردد.
برخِی گفته اند: تظاهر به دشمنِی شرط نِیست؛ بلکه صرف شناخته شدن به دشمنِی و بغض اهل بِیت علِیهم السّلام در ناصبِی بودن کفاِیت مِیکند؛ هر چند به آن تظاهر نکند.(٨)
بنابر تعارِیف ِیاد شده، در صـدق عنوان ناصبِی بر تظاهر کننده به دشمنِی و بغض اهل بيت عليهم السّلام و نيز