مانند کراهت تخلِی زِیر درخت داراِی مِیوه. در فرض زوال (نداشتن) مِیوه، آِیا عنوان درخت مِیوه دار حقِیقتاً بر آن صادق است تا تخلِّی زِیر آن مکروه باشد ِیا نه؟ و مثل کراهت وضو و غسل با آب گرم شده با خورشِید پس از زوال حرارت و گرمِی از آب، آِیا کراهت نِیز رفع مِیشود ِیا نه؟ بنابر حقِیقِی بودن، کراهت باقِی است؛ اما بنابر مجازِی بودن، کراهت نِیز بر طرف مِی شود. (١)

(١) أصول الفقه ١/ ٤٧ - ٤٨ ؛ محاضرات في أصول الفقه (مسلسل) ٤٣) ١/ ٢٤٨ ؛ إصطلاحات الأصول/

(٢٤٤)

مشربه امّ ابراهِیم

مَشربه ام ابراهِیم: محل سکونت مادر جناب ابراهِیم.

مشربه به معناِی غرفه آمده است.(١) امّ ابراهِیم، مارِیه قبطِیه، همسر رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است که ابراهِیم فرزند رسول خدا صلى الله علِیه و آله از او به دنِیا آمده است. مشربه ام ابراهِیم، محل زندگِی مارِیه قبطِیه بوده که در نزدِیکِی مسجد قُبا (←مسجد قبا) واقع شده و ابراهِیم در آنجا متولد شده است. اِین مکان، مسکن و مصلاِی رسول خدا صلِّی الله عليه و آله نِیز مِی باشد.(٢) از آن به مناسبت در باب حج سخن گفته اند.

زيارت مشربة ام ابراهِیم و نماز گزاردن در آن مستحب است.(٣)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) کتاب العين و مجمع البحرين، واژه «شرب».

(٢) جواهر الكلام ٢٠/ ١٠٧- ١٠٨.

(٣) ١٠٧ – ١٠٨ ؛ قلائد الدرر / ٩٩.

مشرعه

مَشرَعَه [=مَشرَع ]: راه دسترسِی به آب براِی نوشِیدن ِیا برداشتن آن، مانند کناره رودها ِیا دهانه چاهها.(١)

از آن به مناسبت در باب طهارت نام برده اند.

تخلِی؛ اعم از ادرار و مدفوع در مشرعه مکروه است.(٢) از جاهاِیِی که اقطاع آن براِی حاکم جاِیز نمِی باشد، مشارع است (٣) (← اقطاع).

ملکِیت جوِی آب در زمِین موات با حفر کردن و رسِیدن آن به مشرع (محل دسترسِی به آب)، به گونه اِی که آب به سهولت در آن جرِیان ِیابد، محقق مِیگردد. (٤)