٣. شِیخ ِیا کسِی دِیگر به دستور او، حدِیث را براِی دِیگرِی نوشته است؛ خواه وِی حاضر باشد ِیا غاِیب. اِین گونه مکاتبه، گاه همراه با اجازه شِیخ است در نقل حدِیث به آن کسِی که حدِیث را براِی او نوشته است و گاهِی بدون آن مِیباشد. (٤٢)

مکاتبه در کاربرد سوم از اَشکال و گونه هاِی تحمل حديث (←تحمّل حدِیث) بر شمرده شده است.

مکاتبه در کاربرد نخست، با فراهم بودن شراِیط حجِیت، حجت و معتبر است؛ هرچند برخِی گفته اند: رواِیت مشافهه اقوِی از مکاتبه است؛ (٤٣) لِیکن به گفته برخِی، قدما براِی احادِیث مکاتبه در مقاِیسه با احادِیث مشافهه، اعتبار بِیشترِی قائل بوده اند تا جاِیِی که به آنها مباهات و افتخار مِیکردند. (٤٤) البته بعضِی گفته اند: نوشته ها و مکتوبات، بِیشتر در معرض و مظان تقِیه بوده است؛ زِیرا نوشته اِیمن از افتادن در دست دشمنان و آگاهِی آنان از مفاد آن نِیست و همِین نکته مِی تواند ِیکِی از مرجحات رواِیت مشافهه بر مکاتبه باشد. (٤٥)

(١) نهاية المرام ٢/ ٢٩٥ ؛ لسان العرب، واژه «كتب».

(٢) التنفيح الرائع ٣/ ٤٦٩ – ٤٧٠.

(٣) نور/ ٣٣.

(٤) شرائع الاسلام ٣/ ٦٧٥ ؛ إرشاد الأذهان ٢/ ٧٦؛ مسالك الافهام ١٠/ ٤١٤- ٤١٥.

(٥) شرائع الاسلام ٣/ ٦٧٥ ؛ التنقيح الرائع ٣/ ٤٦٨.

(٦) المختصر النافع / ٢٣١.

(٧) شرائع الاسلام ٢/ ٦٧٥ ؛ إرشاد الأذهان ٢/ ٧٦ ؛ التنقيح الرائع ٣/ ٤٦٧ ؛ مسالک الافهام ١٠/ ٤١٧ - ٤١٨ ؛ نهاية المرام ٢/ ٢٩٦ ؛ مفاتيح الشرائع ٣/ ٢٤٠؛ رياض المسائل ١١/ ٣٦٧ ؛ جواهر الكلام ٣٤/ ٢٥٧.

(٨) مسالك الافهام ١٠/ ٤١٤.

(٩) جواهر الکلام ٣٤/ ٢٦١.

(١٠) ٢٦٢-٢٦٣.

(١١) ٢٧٣ – ٢٧٦.

(١٢) كشف اللثام ٨/ ٤٧٩ ؛ جواهر الكلام ٣٤/ ٢٧٩.

(١٣) المختصر النافع / ٢٣١ ؛ قواعد الأحكام ٣/ ٢٤٠ ؛ المقتصر / ٣١٣؛ نهاية المرام ٢/ ٣٠٣.

(١٤) الإنتصار / ٣٨١ ؛ غنية النزوع / ٣٩٠.

(١٥) المهذب البارع ٤/ ٩٤ ؛ كشف اللثام ٨/ ٤٨٠.

(١٦) جواهر الکلام ٣٤/ ٢٨٥.

(١٧) ٢٨٣.

(١٨) غاية المرام ٣/ ٤٠١؛ مسالک الافهام ١٠/ ٤٢٠؛ مفاتيح الشرائع ٣/ ٢٤١.

(١٩) الخلاف ٣٨٣/٦ ؛ کتاب السرائر ٣/ ٣٠ ؛ مسالک الافهام ١٠/ ٤٢٠ – ٤٢١.

(٢٠) جواهر الکلام ٣٤/ ٢٨١.

(٢١) ٢٨٥.

(٢٢) شرائع الاسلام ٣/ ٦٧٦ ؛ مختلف الشيعة ٨/ ١٠٣ ؛ غاية المرام ٣/ ٤٠٣.

(٢٣) المبسوط ٦/ ٩١ ؛ کتاب السرائر ٣/ ٢٩.

(٢٤) الوسيلة / ٣٤٥.

(٢٥) جواهر الکلام ٣٤/ ٢٧٠.

(٢٦) کشف اللثام ٨/ ٤٩٨؛ جواهر الکلام ٣٤/ ٣٢٥-٣٢٦.

(٢٧) جواهر الكلام ٣٤/ ٣٥٨.

(٢٨) کشف اللثام ٨/ ٤٩٨ – ٤٩٩.

(٢٩) ٥٠٢.

(٣٠) ٥٠٣.

(٣١) مسالك الافهام ١٠/ ٤٧٢.

(٣٢) نهاية المرام ٢/ ٣٠٦؛ جواهر الکلام ٣٤/ ٢٦٣ – ٢٧٠.

(٣٣) جواهر الكلام ٣٤/ ٢٩١.

(٣٤) نهاية المرام ٢/ ٣٠٦ ؛