فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٦٠
(٨) حاشية المكاسب (يزدى) ١/ ٥٨.
(٩) ٦٣ ؛ کتاب البيع (امام خمِینِی) ١/ ٦٦٠.
(١٠) مباني تكملة المنهاج ١١٣/١ ؛ تفصيل الشريعة (القضاء و الشهادات) / ٥٢٦.
(١١) تحرِیر المجلة ٢ قسم ١/ ٢٤٩ - ٢٥٠ ؛ هدى الطالب /١ ٤٣١.
(١٢) حاشية كتاب المكاسب (همدانِی) / ٣٥.
(١٣) حاشية كتاب المكاسب (اصفهانِی) ٢/ ٤٤٢.
(١٤) بحوث في الفقه (الاجارة)/ ٩٥.
(١٥) مصباح الفقاهة ٤/ ١٣٤.
(١٦) جواهر الکلام ٣٦/ ٤٠٥ – ٤٠٦.
(١٧) سفينة النجاة ومشكاة الهدى ٤/ ١٧ ؛ وسيلة النجاة/ ٤٣٥.
(١٨) العروة الوثقِی ٣/ ٤٧٢ – ٤٧٣.
ملکِیت آنِی
ملکِیت آنِی: مقابل ملکِیت مستقر.
ملکِیت آنِی ملکِیتِی است که پس از انتقال مال به مالک، فورِی از ملک او خارج مِیشود. بنابر اِین، در ملکِیت آنِی، ملکِیت ِیک لحظه محقق، سپس زاِیل مِی شود. از آن در باب تجارت سخن گفته اند.
گاهِی صحت عقد (←عقد) ِیا اِیقاعِی (← ايقاع) متوقف بر ملکِیت متعلّق عقد ِیا اِیقاع است؛ در حالِی که طرف عقد ِیـا اِیقاع مالک آن نِیست، لِیکن در شرع مقدس، آن عقد ِیا اِیقاع صحِیح دانسته شده است. در اِین گونه موارد، گفته اند: طرف عقد ِیا اِیقاع، مالک متعلق آن دو به ملکِیت آنِی مِیشود و بلافاصله از ملک او خارج مِیگردد، و نِیز در مواردِی که ثبوت حكم وضعِی، همچون ضمانت، متوقف بر ملکِیت است و ضامن مالک نِیست، گفته اند: در اِین موارد ملکِیت آنِی وجود دارد. در ذِیل به نمونه هاِیِی از آن اشاره مِیکنِیم.
١. هرگاه کسِی کالاِیِی را به دِیگرِی بفروشد و براِی خود شرط خِیار فسخ معامله در مدتِی معِین کند؛ سپس در اثناِی آن مدت، آن کالا را به شخصِی دِیگر بفروشد و فسخ معامله نخست با فروختن کالا به دِیگرِی باشد، نه اِینکه ابتدا فسخ کند، سپس بفروشد، معامله صحِیح است، با آنکه فروشنده قبل از معامله دوم مالک کالا نبوده است؛ در حالِی که بِیع تنها در ملک صحِیح است. در توجِیه صحت معامله گفته اند: قبل از معامله دوم و پس از باطل شدن معامله نخست، ِیک لحظه، کالا به ملک فروشنده منتقل، سپس بيع محقق مِیشود؛ زِیرا بِیع تنها در ملک صحِیح است(١) (← قاعده لابِیع الا فِی ملک).