اسقاط حق معدوم: بر پاِیه قاعدة اسقاط مالم يجب، اسقاط حق معدوم صحِیح نِیست، مانند اسقاط حق شفعه پِیش از آنکه شرِیک سهمش را بفروشد ِیا اسقاط خِیار قبل از عقد. آِیا اسقاط حـقـِی کـه معدوم، ليكن مقتضِی آن موجود است، صحِیح مِیباشد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است(٦) (←قاعدة اسقاط مالم يجب).

تملِیک معدوم: تملِیک معدوم صحِیح نِیست؛ از اِین رو، وصِیت به مالِی براِی مِیت ِیا فرزندان کسِی که در آِینده متولد مِیشوند، صحِیح نِیست. (٧)

اگر کسِی براِی جنِین وصِیت کند، صحت آن منوط به زنده به دنِیا آمدن جنِین است و چنانچه مرده به دنِیا بِیاِید، وصيت باطل خواهد بود.(٨)

همچنِین از شراِیط موقوف عليه، بنابر قول مشهور، وجود او هنگام وقف است؛(٩) زِیرا وقف تملِیک است و تملِیکِ معدوم معقول نِیست. بر اِین قول ادعاِی اجماع شده است؛ (١٠) لِیکن برخِی در عدم امکان تملِیک معدوم و نِیز تملِیک بودن وقف به آن اشکال کرده اند. (١١) البته اگر در عقودِی، دلِیلِی خاص بر صحت تملِیک معدوم وجود داشته باشد، صحِیح خواهد بود؛ چنان که در مضاربه (←مضاربه) و مساقات (←مساقات) چنِین دلِیلِی وجود دارد. (١٢)

(١) القواعد الفقهية (بجنوردى) ٢/ ٥٣ ؛ القواعد الفقهية (فاضل) / ٢٩٥ ؛ العناوين ٢١/١.

(٢) إيضاح الفوائد ٤١٩/١؛ جواهر الکلام ٢٢/ ٢٨٥؛ کتاب المكاسب ٣/ ٣٩٩.

(٣) تحرير المجلة ١ قسم ١٧٨/١.

(٤) الدروس الشرعية ٣/ ٣٩٣ - ٣٩٤؛ أنوار الفقاهة (الرهن) (كاشف الغطاء) ٢٩.

(٥) تمهيد القواعد / ٥١١.

(٦) منية الطالب ٣/ ١٣١ - ١٣٢ ؛ حاشية المظفر على المكاسب ٢ / ١١٧ ؛ مصباح الفقاهة ٦/ ١٢٣.

(٧) الدروس الشرعية ٢/ ٣٠٦ ؛ جامع المقاصد ١٠/ ٤٢.

(٨) جواهر الكلام ٢٨/ ٣٨٦.

(٩) ٢٧.

(١٠) المبسوط ٣/ ٢٩٢ و ٢٩٣.

(١١) العروة الوثقى [ تكملة ] ٢/ ٢٠٨ - ٢١٠ ؛ القواعد الفقهية (بجنوردِی) ٤/ ٢٨١ – ٢٨٢.

(١٢) موسوعة الخوئي ٣٢١/٣١.

معده

معده: قسمت کِیسه مانند لوله گوارش، واقع شده مِیان مرِی و اثنا عشر.(١)

از آن به مناسبت در بابهاِی طهارت، صوم، نکاح و اطعمه و اشربه نام برده اند.

شکمبه ِیا سِیرابِی -که نخستِین و بزرگترِین بخش معده نشخوار کنندگان به شمار مِی رود ـ از حِیوان حلال گوشت، همچون گوسفند، حلال است (٢) (←شکمبه).