فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٢٢٥
آنچه بدن و لباس او با آن تماس پِیدا مِیکند و فواصل بِین مواضع تماس از مکان نماز، همچون بِین دو زانو و محاذِی شکم و سِینه در حال سجده. (٢)
ب. به اعتبار پاک بودن مکان، از آن چند تعرِیف شده است:
١. آنچه از جاِیگاه که با بدن و لباس نمازگزار تماس پِیدا مِی کند.
٢. جاِیگاه تمامِی بدن در حال سجده.
٣. جاِیگاههاِیِی که اعضاِی بدن در حال سجده بر آنها قرار مِی گِیرد.
٤. نماز مشتمل بر حرکتها، سكونها و هِیئتها است و مکان عبارت است از ظرف اِین حرکتها، سكونها و هيئتها. (٤)
شراِیط:
الف. اباحه: بنابر مشهور، مکان نمازگزار؛ اعم از محل استقرار ِیا فضاِی اشغال شده توسط نمازگزار باِید مباح باشد؛ بدِین معنا که ِیا منفعت آن از آنِ خودش باشد و ِیا اگر از آنِ دِیگرِی است، نمازگزار مأذون از طرف او باشد؛ خواه به صراحت، مانند اِینکه مالک بگوِید: اجازه دارِید در ملک من نماز بگزارِید و ِیا به فحوا (←فحوا)؛ بدِین معنا که از فحوا و مفهوم کلامش فهمِیده شود که وِی مِی تواند در آن جا نماز بگزارد، مانند مهمان کردن به منزلش و ِیا به شاهد حال، مانند اِینکه وجود قراِین و شواهدِی بر رضاِیت مالک در نماز گزاردن در ملک او دلالت کند، از قبِیل مهمانخانه ها و کاروانسراها(٥) (←اذن). البته زمِینهاِی بسِیار وسِیع بدون دِیوار و حصارِی که سِیره قطعِی مسلمانان بر تصرفاتِی جزئِی همچون نماز گزاردن و استراحت و عبور کردن در آنها جارِی شده، از حکم ِیاد شده استثنا شده است و نماز خواندن در آنها نِیاز به اذن مالک ندارد، مگر آنکه علم به عدم رضاِیت مالک داشته باشد که اِین صورت، برخِی نماز خواندن را در بدون اذن مالک جاِیز ندانسته اند. همچنِین اگر معلوم شود که مالک آن زمِین صغِیر ِیا دِیوانه است، که بنابر قول برخِی در اِین صورت نِیز نماز خواندن جاِیز نِیست. (٦)