عنوان فوق نام فرقه اِی منحرف از غِیر شِیعه امامِیه است که خدا را به خلق تشبِیه مِیکنند و براِی او مکان، حرکت، جهت و غِیر آن قائل اند. مشبهه را به دو گروه تقسِیم کرده اند: مشبهة بالحقيقه (مشبهة حقِیقِی) و مشبهة بالتسميه (مشبهه اسمى) مقصود از مشبهه بالحقِیقه کسانِی اند که لوازم حوادث را که مقتضِی حدوث است براِی خدا ثابت مِی دانند؛ اما مشبهه بالتسميه لوازم حوادث را براِی خدا ثابت نمِیدانند، مانند اِینکه بگوِیند: مکان خدا مانند مکان خلق نِیست.

مُجسمه نِیز که گروهِی از مشبهه ِیا همان مشبهه شمرده شده اند بر دو قسم اند: مجسمه بالحقيقه و مجسمه بالتسميه. مقصود از قسم نخست کسانِی اند که مِیگوِیند: خدا جسمِی مانند ساِیر اجسام و داراِی طول، عرض و عمق است. قسم دوم کسانِی اند که مِیگوِیند: خدا جسم است، اما نه مانند ساِیر اجسام.(١) از آن به مناسبت در باب طهارت سخن گفته اند.

در اِینکه مشبهه از کفار به شمار مِیروند ِیا نه، اختلاف است. جمعِی به نجاست و کفر آنان قائل شده اند. (٢) برخِی بِین دو نوع ِیاد شده تفصِیل داده و تنها مشبهه بالحقِیقه را نجس و کافر دانسته اند. (٣) بعضِی گفته اند: در صورت علم به التزام آنان به لوازم مذهبشان محکوم به کفر و در غِیر اِین صورت محکوم به اسلام اند. (٤) مقصود از لوازم مذهب آن است که لازمه تشبِیه خدا به خلق، حادث و ممکن بودن و نِیاز به مؤثر داشتن است. بنابر اِین قول، تفاوتِی مِیان دو نوع مشبهه نِیست. (٥)

(١) جامع المقاصد /١٦٤/١ ؛ كشف اللثام ١/ ٤٠٤ ؛ مفتاح الكرامة ١/ ٢٥٠؛ شرح طهارة قواعد الأحكام/ ٢٨٣

(٢) المبسوط ١/ ١٤؛ تحرير الأحكام ١/ ١٥٨ ؛ منتهى المطلب ٢٢٤/٣ ؛ الدروس الشرعية ١/ ١٢٤

(٣) البِیان / ٦٩ ؛ مسالك الافهام ١/ ٢٤ ؛ جواهر الکلام ٥١/٦

(٤) العروة الوثقِی ١/ ١٤٠ ^

(٥) ذخيرة المعاد/ ١٥٢ ؛ كتاب الطهارة (شيخ انصارِی) ٥/ ١٥١ ؛ مصباح الفقيه ٢٩٤/٧.

مُشت ← قبضه