عارِیه: چنانچه چگونگِی استفاده از چِیز عارِیه داده شده مشخص نباشد، در چگونگِی استفاده از آن به عرف و عادت رجوع مِیشود. عرف و عادت در الاغ و قاطر، بار کردن و در اسب نجِیب، سوارِی

است. از اِین رو، حمل بار بر اسب نجِیب جاِیز نِیست. (٦)

نکاح: انتخاب همسر نجِیب، مستحب و ازدواج با زن غِیر نجِیب مکروه است. (٧) در تعِیِین مهر المثل(← مهر المثل) آنچه در کاهش و افزاِیش مهر، دخِیل است، از جمله نجابت زن، باِید در نظر گرفته شود.(٨)

سبق و رماِیه: در مسابقه با حِیوانات، همچون اسب و شتر، همسانِی دو حِیوان در جنس شرط است؛ از اِین رو، مسابقه مِیان اسب و قاطر صحِیح نِیست؛ لِیکن به تصرِیح جمعِی، همسانِی در صنف شرط نِیست. بنابر اِین، مسابقه مِیان اسب تازِی (نجِیب) و غِیر تازِی و نِیز شتر نجِیب با شتر بختِی که از ِیک صنف به شمار مِی روند، صحِیح است.(٩)

(١) كتاب العين ؛ لسان العرب و النهاية (ابن اثير) واژه «نجب».

(٢) جواهر الكلام ١٥/ ٧٤ و ٢٩٢.

(٣) کتاب السرائر ١/ ٤٣٥ ؛ تحرِیر الأحكام ١/ ٣٦١.

(٤) تحرير الوسيلة ٣٦٩/١.

(٥) الدروس الشرعية ٣/ ١٨٣.

(٦) جامع الشتات ٣٩٩/٣.

(٧) العروة الوثقِی ٥/ ٤٨٦ – ٤٨٧.

(٨) وسيلة النجاة / ٧٤٨.

(٩) قواعد الأحكام ٢/ ٣٧٤؛ جامع المقاصد ٨/ ٣٣٠؛ مسالك الافهام ٩٤/٦ ؛ الأنوار اللوامع ١٢/ ٢٢٢ ؛ جواهر الكلام ٢٨/ ٢٢٨.

نجات دادن

نجات دادن: رهاندن از خطر ِیا وضع دشوار و ناخوش آِیند.

از احکام آن در بابهاِی طهارت، صوم، حج، نکاح، اطعمه و اشربه، قضاء و دِیات سخن گفته اند.

حكم تكليفي: حکم نجات دادن بــر حسب کسِی که رهاِیِی مِی ِیابد، متفاوت است. نجات دادن مسلمانِ در معرض خطر و هلاکت، بر مسلمان واجب است، مانند مسلمانِی که بر اثر شدت گرسنگِی ِیا تشنگِی در شرف مرگ است.(١) همچنِین غِیر مسلمانِی که جانش محترم است و کشتن او روا نِیست، مانند کافر ذمّى(٢) (← اهل ذمه)؛