فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٤٩٦
اختصاص نجاست به مدفوع انسان، دِیدگاه مشهور است. برخِی قدما ساِیر نجاستها را نِیز به مدفوع انسان ملحق کرده و عنوان جلال ِیا نجاست خوار را شامل حِیوانِی که از ساِیر نجاستها تغذِیه مِیکند نِیز دانسته اند. (٢)
در نصوص و فتاواِی معتبر، مدت خوردن نجاست که موجب تحقق عنوان نجاست خوارِی مِیشود، مشخص نشده است. برخِی گفته اند: به اندازه اِی بخورد که بر اثر آن گوشتش بروِید و جزء بدنش گردد. برخِی خوردن به مدت ِیک شبانه روز را لازم دانسته اند. بعضِی گفته اند: به اندازه اِی بخورد که بوِی بد نجاست در پوست و گوشتش نماِیان شود.(٣) بعضِی نِیز معِیار را عرف دانسته و گفته اند: جلال ِیا نجاست خوار حِیوانِی است که عرف آن را نجاست خوار بنامد. (٤) از آن در بابهاِی طهارت، حج و اطعمه اشربه سخن گفته اند.
حكم: بنابر مشهور، گوشت و شِیر حِیوان نجاست خوار و نِیز تخم آن در صورتِی که از پرندگان باشد، حرام است، مگر آنکه استبرا شود؛(٥) لِیکن بنابر مشهور، گوشت و دِیگر اجزا و اعضاِی حِیوان نجاست خوار پاک است.(٦) از اِین رو، سور (نِیم خورده) حِیوان نجاست خوار بنابر مشهور پاک است؛ هرچند خوردن آن مکروه مِیباشد (١٧) (←سؤر). البته ادرار و مدفوع آن نجس است،(٨) مگر حِیوانِی که خون جهنده ندارد، مانند ماهِی نجاست خوار، که بنابر مشهور، مدفوع آن پاک است(٩) (←مدفوع).
آِیا عرق حِیوان نجاست خوار پاک است ِیا نجس؟ مسئله از دو جهت محل بحث و اختلاف است: ِیکِی از جهت مطلق حِیوان نجاست خوار، جز شتر و دِیگرِی در خصوص شتر. اما از جهت نخست، معروف و مشهور، طهارت عرق حِیوان نجاست خوار غِیر شتر است؛ اما از جهت دوم، قول به نجاست عرق شتر نجاست خوار به اشهر قدما؛(١٠) بلکه مشهور آنان (١١) نسبت داده شده است.