اگر مسلمانِی به سبب ارتکاب گناهِی همچون لواط ِیا زنا به شرط احصان (←احصان) و ِیا کشتن مسلمانِی دِیگر به اعدام محکوم شود، پِیش از اجراِی حکم، غسل مِیت را به جا آورده و کفن مِی پوشد، سپس اعدام مِیگردد. پس از اعدام، نماز بر او گزارده و دفن مِی شود. آِیا مس او پس از اعدام، همچون مس ساِیر اموات قبل از غسل مِیت، موجب وجوب غسل مسّ ميت (←غسل مسّ مِیت) مِیشود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است.(١)

بزهکارِی که حد او تازِیانه (←تازِیانه) است، چنانچه زِیر ضربات تازِیانه کشته شود، در صورتِی که در اجرا خطاِیِی صورت نگرفته و تازِیانه اضافه نخورده باشد، به قول مشهور، قصاص ِیا دِیه ثابت نمِیشود(٢) (←حدود).

اگر مسلمانِی به سبب جناِیتِی کشته شود، در صورت عمدِی بودن جناِیت، با شراِیطِی قصاص (← قصاص) ثابت مِیشود و با فراهم بودن شراِیط، اولِیاِی دم مقتول مِیتوانند قاتل را قصاص کنند و با غِیر عمدِی بودن جناِیت، دِیه بر قاتل ثابت مِیگردد (← دِیات). البته اگر جناِیت خطاِی محض باشد، دِیه بر عهده عاقله (←عاقله) خواهد بود (←جناِیت).

چنانچه مقتول، برده و قاتل آزاد باشد، قصاص ثابت نِیست؛ بلکه دِیه بر قاتل ثابت است که قِیمت برده خواهد بود(٣)(← بردگِی).

ب. مقتول کافر: چنانچه مقتول کافر ذمِّی و قاتل مسلمان باشد، بر قاتل دِیه ثابت است و نه قصاص (← اهل ذمه) مقتول کافر حربِی، خونش هدر است؛ نه قصاص دارد و نه ديه(٤) (← اهل حرب). (← قتل)

(١) العروة الوثقى ٢/ ٩؛ مصباح الهدى ٥/ ٣٠٨ ؛ موسوعة الخوئى ٨/ ٢٤٤.

(٢) جواهر الکلام ٤١/ ٤٧٠.

(٣) ٤٢/ ٨١، ٩١ و ٤٣/ ٤٢.

(٤) ٤٢/ ١٥٠ و ٤٣/ ٣٨-٤١.