نفقه اسم از «انفاق است و بر آنچه از مال که انسان بر اهل و عِیال خود انفاق مِیکند، از قبِیل خوراک، پوشاک و مسکن اطلاق مِیشود.(١) از احکام آن به تفصِیل در باب نکاح و به مناسبت در ابوابِی چون زکات، خمس، حج، رهن و طلاق سخن گفته اند.

حکم: نفقه به دو قسـم واجب و مستحب تقسِیم مِیشود. اسباب وجوب نفقه سه چِیز است: زوجِیت، قرابت (خوِیشاوندِی) و ملکِیت.(٢)

اول. زوجيت: نفقه زوجه با دو شرط بر زوج واجب است: نخست اِینکه زوجه دائمِی انسان باشد؛ از اِین رو، در عقد موقت، نفقه زوجه بر زوج واجب نِیست، و دوم، اِینکه زوجه نسبت به زوج تمکِین (←تمکِین) داشته باشد؛ در حدِّی که هر زمان زوج بخواهد از او استمتاع برد، بدون عذر امتناع نکند.(٣) بنابر اِین، زوجه اِی که بدون عذر، هرچند در برخِی اوقات امتناع مِی کند، ناشزه به شمار مِی رود و نفقه ناشزه بر زوج واجب نِیست (٤) (← نشوز).

آِیا وجوب نفقه زوجه بر زوج، ناشِی از صرف عقد ازدواج است ِیا منوط به تمكين زوجه پس از عقد؟ مسئله محل اختلاف و مشهور قول دوم است. (٥)

بر پاِیه شرط دوم، بنابر مشهور نفقه زوجه صغِیره اِی که آمِیزش با او حرام است، بر زوج واجب نِیست؛ خواه زوج نابالغ باشد ِیا بالغ.(٦) برخِی در فرض بالغ بودن زوج، نفقه را واجب دانسته اند. (٧)

در فرض بالغ و کبِیر بودن زوجه و نابالغ و صغِیر بودن زوج، آِیا نفقه بر زوج واجب خواهد بود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است.