عقدِی مستقل و جدِید بودن مناقصه مبتنِی بر اِین دِیدگاه است که عقود مشروع، منحصر به عقدهاِی مشروع در عصر پِیامبر صلّى الله علِیه و آله نِیست؛ بلکه شامل هر قرارداد عقلاِیِی دربر دارنده شراِیط عمومِی عقد مِیشود (٣) (←عقد).

ارکان: مناقصه -بنابر عـقـد بـودن- متشکل از اِیجاب و قبول است؛ اِیجاب از طرف مناقِص و قبول از طرف مناقَص. مناقِص کسِی است که کالاِیِی با اوصاف معِین ِیا عملِی معِین را به مبلغِی مشخص عرضه مِیکند. چنِین شخصِی موجب است؛ چه اِینکه اِیجاب عبارت است از تملِیک کالا ِیا منفعت و ِیا عمل، و مناقَص کسِی است که ارزان ترِین پِیشنهادها و قِیمتها را مِی پذِیرد؛ ِیعنِی کسِی که بها را به طرف مقابل تملِیک مِیکند.

عقد مناقصه به دو روش تحقق پذِیر است: نخست اِینکه اِیجاب مقدّم شود؛ بدِین گونه که کالا ِیا عمل داراِی اوصافِی معِین به بهاِیِی مشخص عرضه شود؛ سپس قبول از جانب خرِیدار بر بهترِین پِیشنهادها صورت گِیرد. و دوم اِینکه قبول مقدم شود؛ بدِین گونه که خرِیدار بگوِید: من کالاِیِی با اوصاف معِین را مِیخرم ِیا عاملِی را براِی کارِی معِین اجاره مِیکنم، با انتخاب بهترِین پِیشنهادها (ارزان ترِین بها). سپس بعد از ارائه پِیشنهادها، او بهترِین آنها را انتخاب مِی کند. اِیجاب بعد از اِین قبول صورت مِی گِیرد و عقد محقق مِی شود. (٤)

در هر عقدِی، رجوع از اِیجاب قبل از حصول قبول جاِیز است؛ لِیکن در عقد مناقصه، پس از صدور اِیجاب از مناقِض، رجوع از آن قبل از قبول مناقَص جاِیز نِیست. چنان که کسِی که دعوت به مناقصه کرده، ملزم به انتخاب بهترِین (ارزان ترِین) پِیشنهادها است. اِین گونه التزامها، ِیا بر اساس تعهداتِی از طرفهاِی مناقصه است و ِیا شراِیطِی که در مناقصه گنجانده شده است. (٥)

انواع مناقصه: مناقصه انواع و اقسامِی دارد که تأثِیرِی در حکم شرعِی آن ندارد.