در جناِیت عمدِی بر دِیگرِی به اندازه موضحه، قصاص(٣) و در غِیر عمدِی دِیه ثابت است. دِیه آن در سر و صورت پنج شتر است.(٤) در جراحتها از روِی خطاِی محض، دِیه موضحه و بالاتر بر عهده عاقله است؛ لِیکن در جراحتهاِی کمتر از موضحه اختلاف است(٥) (← عاقله). (← جراحت)

(١) تحرير الأحكام ٥/ ٦١٥؛ المهذب البارع ٥/ ٣٦١.

(٢) إيضاح الفوائد ٤/ ٧١٢؛ جواهر الکلام ٤٣/ ٣١٧.

(٣) جواهر الکلام ٣٥٥/٤٢.

(٤) ٣٢٧/٤٣.

(٥) ٤٢٥.

موضع تهمت

موضع تهمت: محل بدگمانِی دِیگران قرار گرفتن.

حکم: قرار دادن خود در معرض بد گمانِی دِیگران با انجام دادن کارِی ِیا ورود در مکان ِیا مجلسِی که موجب گمان بد بردن به انسان مِیشود، مکروه است.(١) در رواِیتِی از امِیر مؤمنان عليه السلام آمده است: «هرکس خود را در معرض بدگمانِی دِیگران قرار دهد، نباِید کسِی را که به او گمان بد برده، سرزنش کند». در حدِیثِی دِیگر از امام صادق عليه السلام آمده است: «هر کس وارد موضعِی از مواضع تهمت گردد و به او گمان بد برده شود، جز خود، کسِی را ملامت نکند».(٢)

شاهد و موضع تهمت: از شراِیط پذِیرش شهادت شاهد، در موضع تهمت نبودن او است؛ بدِین معنا که بر شهادت او جلب منفعتِی و ِیا دفع ضررِی مترتب نگردد، مانند شهادت شخص براِی شرِیکش در مال مشترک (جلب منفعت) و شهادت عاقله (← عاقله) بر عادل نبودن شهود جناِیت (دفع ضرر )(٣) ( ← شهادت).

لوث و موضع تهمت: از شراِیط ثبوت لوث، در موضع تهمت بودن فرد ِیا افراد است؛ بدِین معنا که قـراِیـن و شواهدِی که آنان را در موضع تهمت (ظن وقوع جناِیت توسط آنان) قرار مِیدهد، وجود داشته باشد(٤) (← لوث)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) مهذب الأحكام ٣٠٧/١٥.

(٢) وسائل الشيعة ١٢ / ٣٦.

(٣) جواهر الكلام ٤١/ ٦٠ – ٦٩.

(٤) ٤٢/ ٢٣١ ؛ إرشاد الأذهان ٢/ ٢١٨؛ الروضة البهية ١٠/٧٢.