فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٢٢
دِیگر احکام: به تصرِیح برخِی چنانچه مِیهمان متوجه نجس بودن غذا ِیا لوازم خانه مِیزبان شود، لازم نِیست به او اطلاع دهد، مگر آنکه با صاحب خانه معاشرت داشته باشد و از اِین طرِیق خود او در معرض ابتلا به نجاست قرار گِیرد. (١٥) از راههاِی اثبات عدالت، معاشرت مفِید علم ِیا اطمِینان به وجود صفت و ملکه عدالت در فرد است (١٦) (←عدالت). فردِی که در غِیر حرم مرتکب جناِیتِی شده و به حرم پناه برده است، کسِی حق تعرض به او ندارد؛ لِیکن بر او سخت گرفته مِیشود تا از حرم خارج گردد. از راههاِی سختگِیرِی، ترک داد و ستد و معاشرت با او است.(١٧)
نخستِین مرتبه امر به معروف و نهِی از منکر، اظهار کراهت قلبِی است؛ هر چند به ترک معاشرت با تارک معروف و فاعل منكر.(١٨)
(١) الکافِی (کلِینِی) ٢/ ٦٣٥ ؛ وسائل الشيعة ١٢/ ٥ ؛ مهذب الأحكام ١٥/ ٢٨٧.
(٢) الکافِی (کلِینِی) ٢/ ٦٤٣.
(٣) وسائل الشيعة ١٢/ ٥- ٣١٢؛ مهذب الأحكام ١٥/ ٢٨٧ – ٣٢٥.
(٤) وسائل الشيعة ١٢ / ٦٥.
(٥) اسراء / ٢٣.
(٦) وسائل الشيعة ١٢/ ٣١٢ .
(٧) محمد / ٢٢.
(٨) وسائل الشيعة ٢١/ ٥٣٤.
(٩) المبسوط ٤/ ٣٢٤.
(١٠) مهذب الأحكام ١٥/ ٢٨٧.
(١١) وسائل الشيعة /١٢/ ٤٨.
(١٢) زبدة البيان / ٤٣٣ ؛ المهذب /٢ ٥٣٥ ؛ كتاب الشهادات (گلپاِیگانِی) ١٢١.
(١٣) توضيح المسائل مراجع ٢/ ٨٣ ؛ جامع الأحكام (صافِی) ٢/ ٨٧.
(١٤) وسائل الشيعة ١٢/ ٦٥.
(١٥) توضيح المسائل مراجع ١/ ٩٦ - ٩٧ ؛ مجمع الرسائل / ٦٧.
(١٦) العروة الوثقى ٣٧/١.
(١٧) مستند الشيعة ١٣/ ٣٠٨.
(١٨) توضِیح المسائل مراجع ٢/ ٧٦٦ ؛ مجمع المسائل ١/ ٥٢٢.
معاطات
مُعاطات: قرارداد بدون صِیغه.
معاطات از باب مفاعله و از رِیشه «عَطَِی» است. بنابر مشهور مِیان عالمان ادبِیات عرب، باب مفاعله بر قِیام مبدأ به دو، دلالت دارد. بنابر اِین، مفاد معاطات عطا از دو طرف است؛ بدِین گونه که هر ِیک از دو طرف معامله، مالش را به عنوان عوض به دِیگرِی عطا مِیکند، بدون آنکه صيغة مخصوص (الفاظ خاص معامله) خوانده شود؛ خواه جز الفاظ مخصوص، الفاظِی دِیگر به کار رفته باشد ِیا نه.(١)
البته در تحقق معاطات، لازم نِیست عطا از دو طرف بالفعل صورت گِیرد؛