در صورت بروز اختلاف مِیان زن و شوهر و ناسازگارِی و شقاق از دو طرف، دو داور؛ ِیکِی از طرف زوج و دِیگرِی از طرف زوجه تعِیِین مِیشوند تا در راستاِی مصلحت زوجِین، هرچه باشد؛ آشتِی و ادامه زندگِی مشترک ِیا جداِیِی تصمِیم بگِیرند (← شقاق).

سوگند شوهر بر ترک آمِیزش با همسر دائمِی خود -که اِیلاء نام دارد(← اِیلاء)- در صورتِی که به مصلحت زوجه باشد، محکوم به حکم اِیلاء نِیست؛ بلکه حکم قسم را دارد (٢٠) (←قسم).

کسِی که براِی مصلحتِی از مصالح دنِیوِی سوگند خورده که فرزند ِیا برده خود را تنبِیه کند، افضل عفو است و شکستن قسم در اِین مورد کفّاره ندارد. (٢١) کسِی که نذر کرده مالِی را در راه خِیر صدقه دهد، مِی تواند آن را در مصالح عمومِی مسلمانان ِیا دِیگر راه هاِی خِیر هزِینه کند. (٢٢)

تصرف در مسِیر آمد و شد مردم در صورتِی که مزاحم رهگذران باشد، مانند پهن کردن بساط کسب و کار در آن، جاِیز نِیست؛ لِیکن چنانچه در راستاِی مصلحت رهگذران باشد، از قبِیل کاشتن درخت ِیا کندن چاه براِی آبهاِی اضافِی، جاِیز است (٢٣) (← راه).

شهادت تبرعِی (گواهِی دادن پِیش از درخواست قاضِی) پذِیرفته نِیست، مگر در امور مرتبط با مصالح عمومِی و نِیز حقوق الله (٢٤) (←شهادت حسبه).

(١) الإنصاف فى مسائل دام فيها الخلاف ٢ / ٤١٧.

(٢) مرآة العقول ٩/ ٣٢؛ هدى الطالب ٤ / ٣٢١.

(٣) العناوين ٢/ ٥٥٦ و ٥٥٩.

(٤) جواهر الکلام ٤١/ ٤٤٦.

(٥) كتاب المكاسب ١/ ٢٤٥ ؛ ٢/ ١٥٢-١٥٤ ؛ إيصال الطالب ٤/ ١٣٥ – ١٣٦.

(٦) جواهر الكلام ٢١ / ١٩٣ – ١٩٤.

(٧) ٢٩٣.

(٨) ١٠٠.

(٩) مختلف الشيعة ٣/ ٩٥ ؛ ذكرى الشيعة ٣/ ١٣٥.

(١٠) جواهر الكلام ١٤ / ٨٣.

(١١) الروضة البهية ٣/ ٢١٤ ؛ الحدائق الناضرة ١٨/ ١٦٢.

(١٢) کتاب المكاسب ١/ ٣٥١ – ٣٥٢.

(١٣) جواهر الکلام ٢٦/ ٣٠٥.

(١٤) مختلف الشيعة ٦/ ٢٣.

(١٥) جواهر الكلام ٢٤/ ٧٤.

(١٦) ٨١ – ٨٢.

(١٧) ٢٨/ ٣٠.

(١٨) ١٠٣.

(١٩) منهاج الصالحِین (خوِیِی) ٢/ ٢٤٤.

(٢٠) جواهر الكلام ٣٣/ ٣٠٣.

(٢١) ٣٥/ ٣٢٦.

(٢٢) ٤٢٣.

(٢٣) تحرير الوسيلة ٢٠٩/٢ .

(٢٤) غاية المرام ٤/ ٢٨٤ ؛ جواهر الكلام ٤١/ ١٠٤ – ١٠٩.