فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ١٩٧
کنار اِین مقام، دَرِ خانه فاطمه زهرا سلام الله عليها قرار داشته که به مسجد باز مِی شده است. اِین در، سمت مغرب محراب تهجد، به موازات ستونهاِی وُفُود و حَرَس و منتهِی الِیه دِیوار شمالِی و غربِی حجره شرِیف و ضرِیح مطهر پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله قرار داشت و به داخل مسجد باز مِیشد و اِین تنها درِی بود که خداوند از مِیان درهاِی دِیگر آن را از بسته شدن مستثنا کرد؛ (٤) لِیکن با تغِیِیرات و توسعه انجام گرفته در حرم نبوِی، مقام جبرئِیل هم اکنون به موازات ستونهاِی وفود و حرس و در داخل ضرِیح مطهر و منتهى اليه حجره شريفه واقع شده است و در معرض دِید قرار ندارد.(٥) در وجه نام گذارِی مکان ِیاد شده به مقام جبرئِیل گفته شده است: حضرت جبرئيل عليه السّلام وقتِی بر پِیامبر صلِّی الله علِیه و آله نازل مِی شد، در اِین مکان مِی اِیستاد و براِی ورود اجازه مِیگرفت. اگر حضرت اجازه مِی دادند، وارد مِی شد. در غِیر اِین صورت صبر مِیکرد تا حضرت از اندرون، بِیرون آِیند.(٦) از عنوان ِیاد شده به مناسبت در باب حج و مزار سخن گفته اند.
مستحب است در مقام جبرئِیل اِین دعا خوانده شود: «أي جَوادُ أَي كَريم، أن قَريبُ أي بعيد أستَلْكَ أَنْ تُصَلَّى عَلَى مُحَمَدٍ وَ أهل بَيْتِهِ وَ أَنْ تَرُدَّ عَلَى نِعْمَتَكَ».(٧)
خواندن دو رکعت نماز در مقام جبرئِیل و پس از آن، خواندن دعاِی وارد شده مستحب است.(٨)
از خواص مقام جبرئيل بر حسب آنچه در رواِیتِی آمده، اِین است که اگر حائض در اِین مکان، دعاِیِی را که براِی قطع خون، وارد شده است، بـخـوانـد، خونش قطع و از حِیض پاک مِیشود.(٩) از مقام جبرئِیل به معناِی دوم در باب صلات نام برده اند.
نماز خواندن نزد مقام جبرئِیل در مسجد کوفه مستحب است (١٠) (←مسجد کوفه).
(١) الکافِی (کلِینِی) ٤/ ٥٥٧.
(٢) ٣/ ٤٩٣.
(٣) تارِیخ المدينة المنورة ١/ ٥؛ تارِیخ و آثار اسلامِی مکه و مدِینه / ١٩٤ و ٢١١.
(٤) تارِیخ و آثار اسلامِی مکه و مدِینه ١٩٤.
(٥) تارِیخ و آثار اسلامِی مکه و مدِینه ١٩٤.
(٦) الکافِی (کلِینِی) ٤/ ٤٥٢ و ٥٥٧.
(٧) مصباح المتهجد ٢/ ٧١٠ ؛ منتهى المطلب ١٣/ ٢٦٤.
(٨) المزار الكبير / ٨٣ ؛ بحار الأنوار ١٠٠/ ١٨٠ ؛ وسائل الشيعة ١٤/ ٣٤٦.
(٩) الکافِی (کلِینِی) ٤٥٢/٤؛ الدروس الشرعية ١/ ٤٧٤ ؛ وسائل الشيعة ١٣/ ٤٦٣.
(١٠) هداية الامة ٢/ ٢٠٨.