فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٦١
احکام: در فقه از آلات موسِیقِی تحت عنوان آلات لهو ياد شده و به عنوان آلات و ابزارِی که با آنها نغمه هاِی لهوِی نواخته مِی شود، نگرِیسته و از آحکام آنها سخن گفته اند.
حكم آلات موسِیقِی ِیا به لحاظ آموزش آنها؛ اعم از تعلّم و تعلِیم است، ِیا به لحاظ ساختن، نگهدارِی و خرِید و فروش آنها، ِیا به لحاظ استفاده از اِین آلات و ِیا به لحاظ استماع و گوش دادن نغمه هاِی موسِیقِی که با آنها نواخته مِی شود.
آموزش موسِیقِی: آموختن و آموزش دادن دانش موسِیقِی و ِیاد گرفتن قواعد، اصطلاحات و موازِین آن به عنوان شاخه اِی از علوم، جاِیز است؛(٥) لِیکن تعلِیم و تعلم آلات موسِیقِی که از نظر عرف، آلات لهو به شمار مِیروند، حرام مِی باشد. (٦)
ساختن، نگهدارِی و معامله آلات موسِیقِی: ساختن آلات موسِیقِی اِی که در عرف از آلات لهو به شمار مِی روند و نِیز خرِید و فروش و هر نوع کسب با آنها، همچنِین نگهدارِی آنها حرام و از بِین بردن آنها واجب است.(٧)
استفاده آلات موسِیقِی (نواختن آنها): بدون شک، موسيقيِ لهويِ طرب آور (مُطرِب) حرام است؛ از اِین رو، نواختن آلات موسِیقِی به گونه موسِیقِی لهويِ مطرب حرام است؛ لِیکن به کارگِیرِی آلات موسِیقِی در غِیر موسِیقِی لهوى مطرب آِیا جاِیز است ِیا حرام؟ در صورتِی که آلات موسِیقِی در نگاه عرف، از آلات موسِیقِی لهوِی شمرده شود، به تصرِیح جمعِی، استفاده از آنها در غِیر موسِیقِی لهوِی نِیز حرام خواهد بود؛(٨) لِیکن چنانچه عـرف آنها را از آلات مشترک بشمارد، به تصرِیح برخِی به کارگِیرِی آنها در غِیر موسِیقِی لهوِی جاِیز است.(٩) جمعِی در خصوص مجلس عروسِی و ختنه سوران، دف (←دف) را از آلات موسِیقِی استثنا کرده و نواختن آن را جاِیز لِیکن مکروه دانسته اند. (١٠) برخِی جواز نواختن داِیره را مشروط به نداشتن زنگوله کرده اند. (١١) برخِی نِیز استثنا را نپذِیرفته و نواختن آن را مطلقا حرام دانسته اند. (١٢)