چنانچه معبدِی از اهل کتاب خراب شود، در صورتِی که ذمِّی باشند، تعرض به زمِین و ابزار و مصالح آن براِی مسلمانان جاِیز نِیست؛ مگر آنکه اهل آن از بِین رفته باشند ِیا معبد در سرزمِین کفر باشد. در اِین صورت، استفاده از زمِین و آلات آن براِی مسجد بلا مانع است و مِی توانند همان محل را تبدِیل به مسجد و از ابزار و مصالح آن براِی بازسازِی مسجد استفاده کنند (١٠) (←مسجد).

وصِیت و وقف براِی معبد: آِیا وصِیت و وقف کافر ِیا کتابِی بـر مـعبد صحِیح است ِیا نه؟ مسئله اختلافِی است؛ (١١) لِیکن وصيّت و وقف مسلمان بر آن جاِیز نِیست و چنانچه صورت گِیرد باطل خواهد بود. (١٢)

ذمِی اِی که به ساختن معبد وصيت کرده است، انفاذ و اجراِی آن توسط مسلمانان جاِیز نِیست.(١٣)

دِیگر احکام: مرد مسلمانِی که همسرش کتابِی است، مِی تواند او را از رفتن به معبد بازدارد؛ چنان که در صورت مسلمان بودن زن، شوهر مِی تواند او را از رفتن به مسجد بازدارد. (١٤)

حاکم مِی تواند براِی تغلِیظ (← تغلِیظ) قسم، از مدعِی ِیا منکر بخواهد در مکانِی مقدس، همچون مسجد ِیا ِیکِی از مشاهد مشرفه (←مشاهد مشرفه) قسم بخورد و نسبت به اهل کتاب اِین مکان مقدس مِی تواند معبد آنان باشد.(١٥)

(١) جواهر الکلام ٨/ ٣٦٦ – ٣٦٧.

(٢) الکافِی فِی الفقه / ١٤١.

(٣) منتهى المطلب ٤/ ٣٢٧؛ جامع المقاصد ٢/ ١٣١ ؛ روض الجنان ٢/ ٦١٥.

(٤) المراسم العلوية / ٦٥ ؛ المهذب ١/ ٧٦ ؛ کتاب السرائر ١ / ٢٧٠ ؛ الدروس الشرعية ١ / ١٥٤.

(٥) منتهِی المطلب ٣٢٨/٤ ؛ جامع المقاصد ٢/ ١٣١؛ روض الجنان ٢/ ٦١٥.

(٦) جواهر الکلام ٢١/ ٢٨٣.

(٧)٢٨٠ – ٢٨٣.

(٨) المبسوط ٢/ ٤٦؛ شرائع الاسلام ١/ ٢٥٣؛ مختلف الشيعة ٤/ ٤٤٤ ؛ غاية المرام ١/ ٥٣٤ ؛ مسالك الافهام ٣/ ٧٨ ـ ٧٩؛ جواهر الكلام ٢١ / ٢٨٣ – ٢٨٤.

(٩) شرائع الاسلام ١/ ٢٥٦ ؛ جواهر الکلام ٢١/ ٣٢٢.

(١٠) شرائع الاسلام ١/ ٩٨ ؛ حاشية شرائع الإسلام / ١٣٧ ؛ مدارک الأحكام ٤/ ٤٠٦ ؛ جواهر الکلام ١٤/ ١٣٢ – ١٣٣.

(١١) قواعد الأحكام ٢/ ٤٤٨ ؛ معالم الدِین فِی فقه آل ياسين ١/ ٥٦٦ ؛ الشرح الصغير ٢/ ٢٧٣؛ جواهر الكلام ٢٨/ ٣٦.

(١٢) جواهر الکلام ٢٨/ ٣٤ - ٣٥ و ٢٦٤.

(١٣) ٢١/ ٣٢٠.

(١٤) ٣٠/ ٥٨.

(١٥) ٤٠/ ٢٣١ – ٢٣٢.