هرگاه مِیان دو چِیز رابطه لازم و ملزومِی وجود داشته باشد؛ ِیعنِی ِیکِی مستلزم دِیگرِی باشد و از هم جدا نشوند، به اِین نوع رابطه و همراهِی ملازمه گفته مِیشود. ملازمه به لحاظ حکم کننده به آن، که ِیا عقل است ِیا شرع و ِیا عادت و عرف، به ملازمه عقلِی (←ملازمه عقلِی)، ملازمه شرعِی (←ملازمه شرعِی) و عادِی ِیا عرفِی (←ملازمه عرفِی) تقسِیم مِیشود. در کلمات اصولِیان از ملازمه دِیگرِی به نام ملازمه اتفاقِی نام برده شده که در حقِیقت ملازمه نِیست؛ بلکه تقارن و هم زمانِی دو چِیز در امرِی است که به جهت تکرار اِین تقارن، ملازمه اتفاقِی نامِیده شده است (← ملازمه اتفاقِی).

ملازمه اتفاقِی

ملازمه اتفاقِی: ملازمه اِی از روِی اتفاق و تصادف.

ملازمه اتفاقِی، ملازمه اِی است که به صورت اتفاق و تصادف بر اثر تکرار پدِید مِی آِید، مانند تلازم مِیان آمدن زِید و بَکر که حاصل تکرار هم زمان آمدن آنها است که بر اثر اِین تکرارِ تقارن، از آمدن زِید، آمدن بکر نِیز فهمِیده مِی شود، بدون آنکه ملازمه عقلِی ِیا عادِی بر حسب عادت و عرف مِیان آن دو باشد.

و نِیز مانند تلازم مِیان خبر مستفِیض و صدق آن؛ در حالِی که خبر مستفِیض به خودِی خود موجب علم بـه صــدق آن نِیست؛ چنان که عادت و عرفِی هم در اِین باره وجود ندارد؛ لِیکن از تکرار راست بودن آن، به طور اتفاق، تلازم مِیان خبر مستفِیض و علم به صدق آن پدِید آمده است. از عنوان ِیاد شده در اصول فقه بحث کرده اند.

ملازمه را به سه قسم عقلِی، عادِی و اتفاقِی تقسِیم کرده اند. در بحث اجماع،