فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٣٧٩
مقابل آن محقون الدم (←محقون الدم) قرار دارد، از احکام مرتبط با آن در بابهاِی جهاد، حدود و قصاص سخن گفته اند.
چند دسته از انسانها از نظر شرع مهدور الدم اند:
١. کافر: مقصود کافرِی است که مِیان او و مسلمانان پِیمانِی -که بر پاِیه آن جانش محترم و تعرض به آن حرام باشد ـ مانند پِیمان ذمّه (← اهل ذمه)، امان (←امان) و صلح (←آتش بس) بسته نشده باشد. چنِین کافرِی، کافر حربِی به شمار مِی رود و خونش هدر است (←اهل حرب). همچنِین کافرِی که بر اساس پِیمان بسته شده، جانش محترم است؛ لِیکن نقض پِیمان کرده، محکوم به حکم کافر حربِی است.
٢. ناصبِی: مقصود از آن کسِی است که با اهل بيت عليهم السلام و شِیعِیان آنان اظهار دشمنِی مِیکند.(١) چنِین کسِی، کافر، نجس و مهدور الدّم است(← ناصبِی).
٣. دشنام دهنده معصوم علِیه السلام: کسِی که به رسول خدا صلّى الله عليه و آله و جانشِینان آن حضرت علِیهم السلام و نِیز حضرت فاطمه سلام الله عليها دشنام دهد کشتن او واجب است؛ از اِین رو، مسلمانِی که آن را شنِیده است در صورت تواناِیِی و اِیمنِی از ضرر، مِیتواند دشنام دهنده را بکشد و بنابر مشهور نِیازِی به اذن حاکم شرع نِیست.(٢) به تصرِیح برخِی دشنام دادن به همه پِیامبران الهِی همِین حکم را دارد(٣) (←دشنام).
٤. مرتد: مرد مرتد؛ اعم از فطرِی و ملِی که پس از درخواست توبه از او، توبه نکند، مهدور الدم خواهد بود.(٤) البته کشتن وِی باِید به دستور حاکم شرع صورت گِیرد(٥) و اگر مسلمانِی بدون اذن حاكم شرع او را بکشد، ضمانِی؛ اعم از دِیه و قصاص متوجه او نِیست؛ هرچند بر اِین اقدام تعزِیر (←تعزِیر) مِی شود.(٦)
٥. مستحق قتل: کسِی که به سبب ارتکاب جرمِی، از سوِی شارع رِیختن خونش روا دانسته شده است، مانند زناکار محصن (←احصان) (←زنا) و لواط کار (← لواط)، مهدور الدم مِیشود؛