٤. مقدمة وجود، مقدمة صحت، مقدمة وجوب و مقدمه علم ( به امتثال تكليف): مقدمة وجود عبارت است از آنچه که وجود ذى المقدمه متوقف بر آن باشد، مانند مقدمِیت اجزا و شراِیط رکنِی دخِیل در تحقق مأمور به، از قبِیل رکوع نسبت به نماز، بنابر قول به اِینکه عنوان مأمور به، همچون نماز براِی اعم از صحِیح و فاسد وضع شده است. و مقدمِیت همه اجزا و شراِیط؛ اعم از رکنِی و غِیر رکنِی بنابر قول به اِینکه عنوان مأمور به براِی صحِیح وضع شده است، از قبِیل قرائت و طهارت لباس که مقدمه وجود براِی نماز خواهد بود.

مقدمه صحت عبارت است از مقدمه اِی که صحت ذي المقدمه متوقف بر آن باشد، مانند جزء لازم غِیر رکنِی، همچون سوره و ذکر در نماز که بنابر قول به اعم از صحِیح و فاسد، آن جزء، مقدمه صحت نماز مِیباشد نه مقدمه وجود آن.

مقدمه وجوب عبارت است از مقدمه اِی كه وجوب ذى المقدمه متوقف بر آن باشد، مانند استطاعت نسبت به حج که شرط وجوب حج است نه وجود آن.

مقدمه علم عبارت است از مقدمه اِی که علم به وجود ذي المقدمه متوقف بر آن باشد، مانند عمل مطابق احتِیاط در اطراف علم اجمالِی، از قبِیل علم اجمالِی مکلف به وجوب ِیک نماز در ظهر جمعه و شک در نماز ظهر ِیا جمعه بودن آن، که به جا آوردن هر دو، مقدمه حصول علم به امتثال تکلِیف خواهد شد. (٢)

(١) مطارح الانظار ١/ ٢٠٤ ؛ إصطلاحات الأصول / ٢٥٥.

(٢) هـدايـة المستر شدِین ٢/ ٩٢؛ مطارح الانظار ١/ ٢٠٤ - ٢٣١ ؛ إصطلاحات الأصول / ٢٥٥-٢٥٨.

مقدمه حرام

مقدمه حرام: مقدمۀ عمل حرام.

به آنچه ارتکاب حرام متوقف بر آن باشد، مقدمه حرام گوِیند، مانند فروختن سلاح به دشمنان دِین براِی جنگِیدن با مسلمانان. از آن در اصول فقه سخن گفته اند.

آِیا مقدمه حرام، حرام است ِیا نه؟ دِیدگاه اصولِیان مختلف است.