فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٥٦
نخست اِینکه او را نصِیحت کند که حق واجب همسرِی را رعاِیت نماِید و از نافرمانِی خدا و عذاب او بپرهِیزد. دوم آنکه در رختخواب از او اِعراض کند و به او پشت نماِید(٩) ِیا بنابر قول برخِی، رختخواب خود را از رختخواب او جدا سازد. (١٠) برخِی شوهر را مِیان آن دو مخِیر دانسته اند. (١١) سوم، اِینکه او را بزند. (١٢)
آِیا سه دستور ِیاد شده به گونه تخِیِیر است که زوج از آغاز مِیان آن سه مخِیر مِیباشد ِیا به گونه ترتِیب، از مرتبه ضعِیف به مرتبۀ شدِید، مانند مراتب امـر بـه معروف و نهِی از منکر و بنابر هر دو فرض (تخِیِیر و ترتِیب)، آِیا ظرف ثبوت هر سه دستور، زمان تحقق نشوز است ِیا هنگام بروز نشانه هاِی آن قبل از تحقق نشوز و ِیا هر دو امر؟ مسئله محل اختلاف است. برخِی به ثبوت هر سه امـر هـنـگام آشکار شدن نشانه هاِی نشوز، از قبِیل رو ترش کردن، با خشونت و تندِی سخن گفتن و رو گرداندن، به ترتِیب از موعظه و نصِیحت و با بِی اثر ِیافتن آن، روِیگردانِی در رختخواب و با بِی اثر ِیافتن آن، زدن، قائل شده اند. (١٣)
از برخِی قدما ترتب هر سه امـر بـر نشوز و جواز جمع مِیان هر سه ِیا اکتفا به ِیک ِیا دو تاِی آنها، نقل شده است. (١٤)
برخِی قائل به ترتب هر سه کِیفر بر نشوز، لِیکن به ترتِیب، از مرتبه ضعِیف به مرتبۀ شدِید شده اند. بنابر اِین، پس از تحقق نشوز، ابتدا نصِیحت و موعظه، و در صورت عدم تأثِیر آن، رو گرداندن در رختخواب و در صورت تأثِیر نداشتن آن، زدن، جاِیز خواهد بود. (١٥)
برخِی گفته اند: در صورت بروز نشانه هاِی نشوز در زوجه، ابتدا نصِیحت؛ سپس رو گرداندن در رختخواب و با تحقق نشوز، زدن جاِیز مِیباشد و جواز زدن در اِین صورت، مشروط به نصِیحت و رو گرداندن قبل از آن نِیست.(١٦)
برخِی هنگام بروز نشانه هاِی نشوز، تنها نصِیحت را جاِیز دانسته اند و جواز و رو گرداندن از زوجه را منوط به تحقق نشوز و جواز ضرب را منوط بر اصرار به آن کرده اند. (١٧)