فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥١٣
حج: بر مُحرم مکروه است در پاسخ به نداِی کسِی، «لَبَِّیک (←لبِیک) گوِید؛ بلکه به جاِی آن «ِیا سعد» بگوِید. (١٠)
مستحب است راه گم کرده، در سفر ندا کند: «يا صالح أرشدنا إلى الطريقِ، يَرْحَمُكُمُ الله» و در درِیا به جاِی «ِیا صالح» «ِیا حمزة» (١١) بگوِید.
تجارت: در مزاِیده، پِیشنهاد مبلغ بِیشتر هنگام ندا (نداِی دلال و اعلام قِیمت پاِیه ِیا پِیشنهادِی) بنابر قول مشهور، مکروه است (١٢) (←مزاِیده).
طلاق: آِیا طلاق به صورت ندا (ِیا طالِق) تحقق مِی ِیابد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. (١٣)
عتق: با ندا کردن برده توسط مولا با «ِیا حُرّ»، «ِیا عَتِیق» و «ِیا مُعتَق»، هرچند به قصد آزادِی، آزادِی و عتق (←عتق) حاصل نمِی شود.(١٤)
حدود: چنانچه کسِی به دِیگرِی بگوِید: «ِیا زانِی؛ اِی زناکار» ِیا «ِیا لائِط؛ اِی لواط کار»، قَذف (←قذف) محقق مِی شود و حد قذف (هشتاد تازِیانه) در صورت مطالبه طرف (مَقذوف) برگوِینده جارِی مِیگردد؛ (١٥) لِیکن ندا کردن با لفظِی دِیگر که در عرف معناِی قذف را نمِی رساند؛ هرچند توهِین و دشنام به شمار رود، موجب تعزِیر (←تعزِیر) خواهد بود نه حد. (١٦)
(١) جمعه / ٩.
(٢) روض الجنان ٢/ ٧٨٤.
(٣) الخلاف ١/ ٦٢٩ - ٦٣٠ ؛ المعتبر ٢/ ٢٩٦ ؛ نهاية الإحكام ٢/ ٥٣.
(٤) إرشاد الأذهان ١/ ٢٥٨ ؛ الرسائل العشر (حلِی)/ ٨٩؛ مسالک الافهام ١/ ٢٤٥؛ مجمع الفائدة ٢/ ٣٨٢ – ٣٨٣.
(٥) جواهر الكلام ١١/ ٣٠٦.
(٦) کتاب السرائر ١/ ٣١٧ ؛ منتهي المطلب ٦/ ٤٥ – ٤٦.
(٧) ذكرى الشيعة ٤/ ١٧٢.
(٨) الكافي في الفقه / ١٥٣.
(٩) مدارك الأحكام ٤/ ١١٣.
(١٠) تحرير الأحكام ٥٧٣/١ ؛ ذخيرة المعاد/ ٦٠٣ ؛ وسائل الشيعة ٥٦١/١٢.
(١١) وسائل الشيعة ١١/ ٤٤٣.
(١٢) غاية المرام ٢/ ٢٨ - ٢٩ ؛ جواهر الكلام ٢٢/ ٤٥٨- ٤٥٩.
(١٣) المبسوط ٥/ ٨٩ ؛ الأحكام ٤/ ٦٤ ؛ قواعد الأحكام ٣/ ١٢٧.
(١٤) الروضة البهية ٦/ ٢٣٥ – ٢٣٦.
(١٥) الکافِی فِی الفقه / ٤١٥ ؛ النهاية / ٧٢٢ - ٧٢٣ ؛ کتاب السرائر ٣/ ٥١٦.
(١٦) إرشاد الأذهان ٢/ ١٧٧.
ندامت ← پشِیمانِی
ندب ← استحباب