بِیشتر لغوِیان نشِیش را به صداِی آب و غِیر آب از دِیگر ماِیعات، هنگامِی که به جوش مِی آِید، تعرِیف کرده اند.(١) بــرخـــِی لغوِیان آن را به حالت آغازِین جوشِیدن تعرِیف کرده اند. (٢)

فقها در تفاوت مِیان نشِیش و غلِیان بر پاِیه برخِی رواِیات که آن دو را با کلمه «أوْ» که دلالت بر تغاِیر دارد، به هم عطف کرده است، گفته اند: نشِیش صداِیِی است که پِیش از غلِیان پدِید مِی آِید؛ لِیکن غلِیان -که در بعضِی رواِیات از آن به «قلب» تعبِیر شده ـ عبارت است از زِیر و رو شدن و بالا و پاِیِین آمدن (غل غل کردن) ماِیع هنگام جوشِیدن. بنابر اِین، نشِیش، مقدمه غلِیان خواهد بود. ِیا اِینکه نشِیش عبارت است از جوشِیدن ماِیع به خودِی خود به سبب گرمِی هوا و مانند آن؛ لِیکن غلِیان عبارت است از جوشِیدن ماِیع با آتش و مانند آن، همچون برق. اِین تعرِیف از غلِیان به قرِینه تفسِیر آن به قلب در بعضِی رواِیات صورت گرفته است؛ زِیرا قلب به معناِی زِیر و رو و بالا و پاِیِین شدن، تنها با آتش و مانند آن تحقق مِی ِیابد.(٣)

برخِی گفته اند: نشِیش غِیر از غلِیان نِیست؛ بلکه از مراتب آن است؛ زِیرا غلِیان داراِی مراتبِی است که نخستِین مرتبه آن نشِیش مِیباشد که عبارت است از صداِی ماِیع هنگام آغاز جوشِیدن.(٤) از اِین عنوان به مناسبت در باب طهارت سخن گفته اند.

آب انگور در صورت جوشِیدن، خوردنش حرام و بنابر مشهور نجس است. بنابر تعرِیف نشِیش به غِیر غلِیان و مقدمه غلِیان بودن، آِیا آب انگور به مجرد نشِیش حرام مِیشود ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است؛(٥) لِیکن بنابر تعرِیف آن به غلِیان به خودِی خود؛ اختلافِی در حرمت نوشِیدن آب انگورِ به جوش آمده به خودِی خود نِیست.(٦)

بنابر قول به نجاست آب انگور جوشِیده، برخِی نجاست آن را به صورتِی که به خودِی خود به جوش آمده باشد، اختصاص داده اند. (٧)

(←جوشِیدن)

(١) معجم مقائيس اللغة «نش»؛ النهاية (ابن اثير)، الصحاح (جوهرى)، لسان العرب و مجمع البحرين، واژه «نشش».

(٢) لسان العرب، واژه «نشش».