مقدمه موصله؛ ِیعنِی مقدمه اِی که به ذى المقدمه منتهى و در سلسله علل وجود ذى المقدمه واقع مِی شود. مقابل آن مقدمه غير موصله است که خارج از سلسله علل وجود ذِی المقدّمه مِیباشد.(١) برخِی اصولِیان در بحث واجب بودن و نبودن مقدمه واجب، در مسئله تفصِیل داده و تنها مقدمه موصله را واجب دانسته اند. (٢)

(١) أنوار الأصول ١/ ٤٠٢؛ محاضرات في أصول الفقه (مسلسل ٤٤) ٢/ ٢٥٢.

(٢) الفصول الغروية / ٨٦.

مقدمه واجب

مقدمه واجب: مقدمه وجود واجب.

به آنچه وجود واجب (ذي المقدمه) به آن بسته است، مقدّمه واجب گوِیند. مقابل مقدمة وجوب (← مقدمه وجوب)، مانند وضو و غسل، نسبت به نماز که نماز بدون آن دو تحقق نمِی ِیابد.

از آن در اصول فقه سخن گفته اند.

اقسام: مقدمه واجب بـه داخلِی و خارجِی، و خارجِی به عقلِی، شرعِی و عادِی و به لحاظ تقدم و تأخر زمانِی نسبت به ذى المقدمه، به متقدم (شرط متقدم)، مقارن (شرط) مقارن) و متأخر (شرط متأخر) تقسِیم مِیشود (←مقدمه).

حکم: هرگاه شارع مقدس عملِی را بر مكلف واجب کند و امتثال آن متوقف بر انجام دادن مقدماتِی باشد، عقل به انجام دادن آنها براِی به جا آوردن واجب، حکم مِیکند؛ لِیکن مِیان اصولِیان اختلاف است که عقل، علاوه بر درک لزوم مقدمه واجب، آِیا وجوب آن نزد شارع را نِیز درک مِیکند تا نتِیجه آن ثبوت ملازمه مِیان حکم عقل و حکم شرع و در نهاِیت حکم به وجوب شرعِی مقدمه باشد ِیا نه ؟(١)

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

(١) أصول الفقه ١/ ٢٣٥ و ٢٤٤ - ٢٤٥ ؛ محاضرات في أصول الفقه (مسلسل ٤٤) ٢/ ١١١ و ٢٤٠.

مقدمه وجوب

مقدمه وجوب: مقابل مقدمة واجب.

به آنچه وجوب عمل (ذي المقدمه) متوقف بر آن باشد، مقدمه وجوب گفته مِیشود، مانند استطاعت نسبت به حج.