از مشترکات در باب احياء موات سخن گفته اند. برخِی نِیز عنوان باب را «احِیاء موات و مشترکات» قرار داده اند(٥) بعضِی نِیز به ذکر احکام و مسائل مشترکات تحت عنوانِی مستقل با همِین نام پرداخته اند. (٦)

اقسام: اصول مشترکات -چنان که گذشت ـ سه چِیز است: منافع، آبهاِی عمومِی و معادن.

احکام زمِین در عنوان زمِین (←زمِین) و نِیز احِیاِی موات (← احياء موات) آمده است. احکام مستقل اصول مشتركات به شرح زِیر است:

الف. منافع شامل راهها، مساجد، مشاهد مشرفه، مدارس، کاروان سراها و مانند آنها مِی شود.

١. راهها: راهها دو گونه است: راه باز و راه بن بست. استفاده از راه باز براِی عموم آزاد است و کسِی نمِی تواند در چنِین راهِی تصرفاتِی انجام دهد که مخل به آمد و شد رهگذران باشد. (٧) (←راه).

راه بن بست، ملک مشترک همه کسانِی است که درِ منزلشان به آن باز مِیشود؛

از اِین رو، برخِی از آنان بدون اذن دِیگر شركا حق استفادة اختصاصِی از آن را ندارند؛ چنان که براِی غِیر آنان نِیز تصرف در آن جاِیز نِیست(٨) (←بن بست).

٢. مساجد و مشاهد مشرفه: هر کس پِیش از دِیگران در مکانِی از مسجد مستقر شود، تا زمانِی که آنجا را ترک نکرده است، در استفاده از آن و عبادت در آن نسبت به دِیگران حق اولوِیت دارد و کسِی نمِیتواند در استفاده از آن مکان مزاحم او شود(٩) (← مسجد) احکام ِیاد شده در مشاهد مشرفه نِیز جارِی است (←مشاهد مشرفه).

٣. مدارس و کاروان سراها: کسِی که با داشتن شراِیط لازم در حجره اِی از حجره هاِی مدرسه سکونت گزِیده است، نسبت به دِیگران حق اولوِیت دارد و کسِی نمِی تواند او را از آنجا بِیرون کند؛ هر چند مدت وقوفش طولانِی شود، مگر آنکه واقف، براِی سکونت افراد، مدتِی خاص تعِیِین کرده باشد، که در اِین صورت، خروج در زمان مقرر لازم است.