به فروبردن آلت جرح، همچون چاقو و نِیزه در عضوِی از اعضا، مانند دست و پا و خارج شدن از طرف دِیگر، نافذه گفته مِی شود.(٢) برخِی گفته اند: در صورتِی که آلت جرح به مقدار زِیاد در عضوِی فرو رود نافذه خواهد بود؛ هرچند از طرف دِیگر خارج نشود.(٣)

چنانچه آلت جرح در اعضاِی مِیان تهِی بدن، همچون شکم، پهلو، سِینه و گودِی گلو فرورود، جائفه نامِیده مِیشود که داراِی احکامِی جدا از نافذه است (٤) (←جائفه).

برخِی گفته اند: نافذه بر حسب فهم عرفِی به جراحتهاِی پا، دست، ساعد و مانند آنها اختصاص دارد، نه انگشتان و مانند آن.(٥) از اِین عنوان در باب دِیات سخن گفته اند.

حكم: بنابر قول جمعِی دِیه نافذه در مرد صد دِینار است. بنابر تعمِیم نافذه به همه اعضا، برخِی گفته اند: صد دِینار در عضوِی است که دِیه آن، دِیه کامل ِیا بِیش از صد دِینار باشد و در کمتر از آن، حکومت (ارش) ثابت است.(٦) همچنِین اعضاِیِی که در نافذه آنها دِیه خاصِی تعِیِین شده، از اِین حکم مستثنا است.

آِیا حکم نافذه در مرد نسبت به زن نِیز جارِی است ِیا اِینکه در زن نصف دِیه مرد و ِیا ارش (←ارش) ثابت مِیباشد؟ مسئله محل اختلاف است. (٧)

(١) الكافى فى الفقه ٤٠٠ ؛ غنية النزوع/ ٤١٩.

(٢) رساله استفتائات (منتظرِی) ٢/ ٥٥٦.

(٣) الفتاوِی الجديدة (مكارم) ٣/ ٤٢٤-٤٢٥.

(٤) مختلف الشيعة ٩/ ٤٠٢.

(٥) مهذب الأحكام ٢٩/ ٣٠١ ؛ الفتاوى الجديدة (مكارم) ٣/ ٤٢٤ – ٤٢٥.

(٦) المختصر النافع / ٣٠٤ ؛ الجامع للشرائع / ٦٠١ و ٦٢٤ ؛ ارشاد الأذهان ٢/ ٢٤٥ ؛ الدر المنضود (فقعانِی) ٣٣٠ ؛ غاية المراد (حاشية الارشاد) ٤/ ٥٥٩ ؛ الروضة البهية ١٠/ ٢٨١- ٢٨٢ ؛ مفتاح الكرامة ٢١/ ٣٨٣ ؛ جواهر الكلام ٤٣/ ٣٤٤.

(٧) مسالک الافهام ١٥/ ٤٦٥ ؛ مجمع الفائدة ١٤/ ٤٥٩؛ مفتاح الكرامة ٢١/ ٣٨٤ ؛ رياض المسائل ١٤/ ٣٢٠ - ٣٢١؛ جواهر الكلام ٤٣/ ٣٤٦.

نافله ← نماز مستحب

نافله راتبه← نوافل يوميه