بنابر قول به اِینکه الفاظ عبادات و معاملات براِی صحِیح آنها وضع شده باشد، تفاوتِی مِیان مقدمه صحت و مقدمه وجود (←مقدمه) نِیست؛ اما اگر براِی اعم از صحِیح و فاسد وضع شده باشد، مِیان آن دو عموم و خصوص مطلق خواهد بود؛ آنچه مقدمه وجود ود است مقدمه صحت نِیز مِیباشد؛ لِیکن عکس آن چنِین نِیست. به عنوان نمونه طهارت از خبث (← خَبَث) نسبت به نماز، مقدمه صحت است، نه مقدمه وجود؛ زِیرا بدون آن نِیز نماز -هرچند باطل ـ تحقق مِی ِیابد. برخِی گفته اند: مقدمه صحت، حتِی بنابر قول به اعم، به مقدمه وجود بر مِی گردد؛ زِیرا سخن در مقدمه واجب ِیعنِی مأمور به است، نه مقدمه مسما به نماز مثلا.(١)

(١) كفاية الأصول / ٩٢ ؛ دراسات في الأصول (فاضل) ٢/ ٢٨.

مقدمة عبادِی

مقدمه عبادِی: مقدمه اِی که در آن قصد شرط قربت است.

از آن در اصول فقه سخن گفته اند.

به دلِیل، ثابت است که در برخِی مقدمات شرعِی قصد قربت معتبر است و بدون آن مقدمه تحقق نمِی ِیابد. به اِین نوع مقدمات، مقدمات عبادِی گفته مِی شود. اِین مقدمات عبارت اند از: وضو، غسل و تيمم. مقابل مقدمات عبادِی، مقدمات توصلِی قرار دارد که قصد قربت در آنها شرط نِیست.

از آنجا که وجوب مقدمه غِیرِی است نه نفسِی، در مقدمه عبادِی از دو جهت اشکال شده است: نخست، اِینکه واجب غِیرِی، واجبِی توصلِی است -که قصد قربت در آن شرط نِیست ـ و اِین با عبادِی بودن مقدمه سازگارِی ندارد، و دوم، اِینکه بر انجام دادن واجب غِیرِی -از اِین جهت که غِیرِی است - ثوابِی مترتب نمِی شود؛