فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٣٧
پدر، مادر، جد و جده از بالا و فرزندان، فرزند فرزندان و هرچه پاِیِین تر، عمود نسب و دِیگر خوِیشان نسبِی، همچون برادران، خواهران، فرزندان آنان، عموها و عمه ها و داِیِیها و خاله ها حاشِیه نسب به شمار مِیروند.(٢)
صُلب ِیا رَحِمِی که دو نفر به آن منتهِی مِیشوند، باِید نزدِیک باشد؛ به گونه اِی که از نظر عرف، عنوان نسب بر آن صادق باشد؛ زِیرا در صورت عدم صدق عنوان نسب، به سبب دور بودن صُلب ِیا رَحِم، نسبت ثابت نخواهد شد، از قبِیل منتهِی شدن نسب دو سِید به جناب هاشم، جدّ رسول خدا صلّى الله عليه و آله.(٣)
از احکام نسب در بابهاِی نکاح، اقرار، لقطه، ارث، شهادات، و قصاص سخن گفته اند.
اقسام: نسب به معناِی لغوِی و عرفِی آن، دو گونه است:
١. نسب شرعِی و آن نسبِی است که در آمِیزش حلال و مشروع پدِید مِی آِید، مانند آمِیزش با زوجه(← آمِیزش).
آمِیزشِی که به گمان حلال بودن انجام مِیگِیرد، بنابر قول مشهور، ملحق به آمِیزش حلال است(← آمِیزش به شبهه).
٢. نسب غِیر شرعِی و آن نسبِی است که در پِی آمِیزش نامشروع، همچون زنا پدِید مِی آِید. (٤)
ثبوت نسب از راه تلقِیح مصنوعِی: آِیا نسب شرعِی از طرِیق تلقِیح مصنوعِی تحقق مِی ِیابد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف و داراِی تفاصِیل و شقوقِی مختلف است (← تلقِیح مصنوعِی).
راههاِی اثبات نسب: در شرع مقدس براِی اثبات نسب مشکوک و نامعلوم راههاِیِی بِیان شده است که عبارت اند از:
١. فراش: چنانچه زنِی شوهردار، بچه اِی به دنِیا آورد که انتساب او به شوهرش مشکوک باشد، از نظر شرع، نوزاد به شوهرش ملحق مِی شود(٥) (←قاعدة فراش).
٢. بِینه: نسب با شهادت دو مرد عادل ثابت مِیشود (٦) (←بِینه).
٣. شياع: با اِخبار افراد متعدد از نسب کسِی در صورتِی که تعداد آنان به اندازه اِی باشد که از خبر اِیشان علم حاصل مِیشود،