فرهنگ فقه فارسي - موسسه دائرة المعارف الفقه الاسلامي - الصفحة ٥٨
مشيت
مَشِیَّت: خواست.
از آن به مناسبت در باب صوم، جهاد، وکالت، نکاح، طلاق، عتق، اقرار و يمين سخن گفته اند.
معلق کردن هر کارِی -که انسان قصد انجام دادن آن را دارد و به صورت نوشته ِیا کلام اظهار مِیکند ـ به مشِیت الهِی با گفتن «ان شاءَ الله» مستحب است.(١)
صوم: چنانچه مکلف بگوِید: من فردا روزه مِیگِیرم ان شاء الله، در صورتِی که قصدش از گفتن ان شاء الله، تبرک ِیا اِین باشد که اگر خدا بخواهد و توفِیق دهد، روزه مِیگِیرم، روزه اش صحِیح است؛ لِیکن اگر قصدش صرف تبرک نباشد؛ بلکه شک و تردِید داشته باشد، روزه اش باطل مِی باشد. (٢)
جهاد: مدت در عقد جزِیه، هم مِیتواند داِیمِی باشد و هم به خواست ذمِی تعلِیق شود؛ ِیعنِی تا هر زمان که ذمِّی بخواهد؛ لِیکن تعلِیق آن به خواست حاکم اسلامِی مورد بحث و اشکال واقع شده است. (٣)
وکالت: اگر موگل به وکِیل بگوِید: «هرگونه خواستِی عمل کن» اِین تعبِیر، شامل توکِیل (وکِیل کردن دِیگرِی) نِیز مِیشود و وکِیل مِی تواند براِی انجام دادن کار مورد وکالتش، وکِیل بگِیرد. (٤)
نکاح: چنانچه دخترِی بالغ و عاقل به وکِیل خود بگوِید: «مرا به هر کس خواستِی تزويج كن»، وکِیل باِید وِی را به هم شأن و کفوَش تزوِیج کند.(٥) در اِینکه در اِین صورت، وکِیل مِی تواند دختر را به عقد خوِیش در آورد ِیا نه؟ مسئله محل اختلاف است. (٦)
يمين: تعليق قسم بر مشِیت خدا؛ ِیعنِی ان شاء الله، پس از قسم جاِیز و صحِیح است و مانع انعقاد قسم مِی شود، مانند اِینکه بگوِید: «والله مـن بـه خـانـه زِیـد نمِی روم ان شاء الله»،(٧) مگر آنکه متعلق قسم واجب ِیا مستحب باشد، که در اِین صورت، برخِی تعلِیق قسم بر مشِیت خدا را مانع انقعاد قسم ندانسته اند؛(٨) لِیکن اكثر، مطلقا مانع انعقاد دانسته اند. (٩)
اگر قسم خورنده لفظ «ان شاء الله» را به قصد تبرک بگوِید، آِیا مانع انعقاد قسم مِیشود ِیا نه؟ اختلاف است.(١٠)