نصّ در اصطلاح دو کاربرد دارد: ِیکِی لفظِی که دلالت آن بر معناِیش روشن و صرِیح باشد؛ به گونه اِی که نزد عرف، احتمال خلاف آن نرود. مقابل آن، ظاهر قرار دارد(١) (←ظهور) و دِیگرِی الفاظ کتاب خدا (←قرآن) و سنت(← سنت) که از ادله احکام شرعِی است و مقابل آن اجماع (←اجماع) و عقل عقل) مِیباشد که از دِیگر ادله احکام شرعِی شمرده شده است. (٢)

(←قاعدة تقديم اظهر بر ظاهر)

(١) المعتبر ١/ ٢٨؛ نضد القواعد الفقهية / ١٢.

(٢) المهذب البارع ٤/ ٢٤٦ ؛ تذکرة الفقهاء ١٦/ ٣٠٨؛ مقامع الفضل ٢/ ٨.

نصاب

نِصاب: مقدارِی معِین از مال.

نصاب در اصطلاح عبارت است از اندازه اِی معِین از مال که در ابوابِی چون زکات، خمس و حدود موضوع احکامِی قرار گرفته است.

زکات: از شراِیط وجوب زکات، رسِیدن مال متعلّق زکات به حد نصاب است و به کمتر از آن زکات تعلق نمِی گِیرد. نصاب اموال متعلق زکات بر حسب جنس آنها متفاوت است(١) (← زكات).

خمس: در بعض چِیزهاِیِی که خمس (←خمس) به آنها تعلق مِیگِیرد، رسِیدن به حد نصاب شرط است، مانند گنج (← گنج) و اشِیاِی قِیمتِی اِی که با غواصِی به دست مِی آِیند(← غواصِی)، و معادن بنابر قول مشهور متأخران و عنبر (← عنبر) بنابر قول مشهور.(٢)

حدود: در ثبوت حد سرقت (قطع انگشتان دزد) شرط است که مال ربوده شده به اندازه نصاب ِیا بِیشتر باشد.