برخِی ملکِیت مال وقفِی براِی نسلهاِی بعدِی را نِیز ملکِیت بالفعل، به گونه طولِی دانسته اند؛ بدِین گونه که اِین ملکِیت ابتدا براِی فرزندان طبقه اول، سپس براِی فرزندانِ آنان و همِین طور به ترتِیب ثابت مِی باشد. (٧)

دِیگر مصادِیق: از مصادِیق ملکِیت شأنِی، ملکِیت زمِینهاِی مفتوح عنوه (←زمِین مفتوح عنوه) براِی مسلمانان متولد نشده در زمان فتح، بر شمرده شده است. (٨) همچنِین موارد رهن گذاشتن مالِی؛ تعلق حق طلبکاران به ترکه مِیت؛ تعلّق نذر به مالِی مشخص؛ تعلق حق زوجه به ترکه زوج و تعلق ارش جناِیت به برده جانِی از دِیگر مصادِیق ملکِیت شأنِی شمرده شده است.

در مورد نخست، گروگِیرنده (مرتهن) مالک شأنِی مال رهنِی است. در مورد دوم، طلبکاران به اندازه طلبشان، مالک شأنِی ترکه مِیت اند. در مورد سوم، کسِی که براِی او نذر شده، مالک شأنِی آن مال معِین است. در مورد چهارم، زوجه مالک شانِی اعِیان و در مورد پنجم، ولِی دم مقتول، مالک شأنِی برده قاتل مِیباشد.(٩)

(١) كتاب المكاسب ٤/ ٦٤ ؛ حاشية كتاب المكاسب (همدانِی) / ٣٥٠ – ٣٥١.

(٢) حاشية كتاب المكاسب (اصفهانِی) ٣/ ١٢٠.

(٣) منهاج الصالحين (سيد محمدسعِید حکِیم) ١/ ٣٦٤.

(٤) الخلاف ٢/ ٣٠ ؛ الإنتصار / ٢١٢ ؛ إيضاح الفوائد ٢٠٧/١.

(٥) مصباح الفقيه ١٣/ ٢٤٦؛ الزكاة في الشريعة الاسلامية ١/ ٤٤٧ - ٤٥٢ ؛ الحدائق الناضرة ١٢/ ١٤٤.

(٦) کتاب المكاسب ٦٣/٤ ؛ حاشية كتاب المكاسب (همدانِی) ٣٥٠ -٣٥١.

(٧) دراساتنا من فقه الجعفرِی ٢٤١/٣.

(٨) حاشية كتاب المكاسب (همدانِی) / ٣٥٠.

(٩) الزكاة في الشريعة الاسلامِیة ١/ ٤٦١ - ٤٦٣.

ملکِیت شرعِی ← ملکِیت

ملکِیت طولِی

ملکِیت طولِی: مقابل ملکِیت عرْضِی.

هر گاه دو ملکِیت، ِیکِی از فروع و شئون ملکِیت دِیگر باشد، نسبت مِیان آن دو، نسبت طولِی خواهد بود. در اِین قسم، مالک اصلِی در آنچه که در دست مالک فرعِی مِی باشد، اولِی به تصرف است.

ملکِیت طولِی در جاِیِی محقق مِی شود که مالک فرعِی با همه آنچه در اختِیار او است، مملوک مالک اصلِی باشد.