مفصل به معناِی دوم مفصل شرعِی مِیشود که در بعضِی رواِیات، به محل قطع پاِی دزد (←سرقت) اطلاق شده است؛(١) چنان که مقصود از کعب -که در وضو در پا باِید تا آنجا مسح شود، نِیز بنابر قول مشهور همِین موضع مِی باشد(٢) (←کعب). از احکام آن در بابهاِی طهارت، نکاح قصاص و دِیات سخن گفته اند.

طهارت: به گفته برخِی در وضو، مسح ِیا از سر انگشتان تا مفصل بِین ساق و قدم است. (٣)

به تصرِیح جمعِی، به نرمِی و ملاِیمت مالِیدن انگشتان و مفاصل مِیت قبل از غسل دادن وِی مستحب است.(٤) برخِی گفته اند: اِین کار بعد از غسل کراهت دارد.(٥) برخِی تحنيط مفاصل مِیت را مستحب دانسته اند (٦) (← حنوط).

نکاح: شکستن استخوانهاِی عقِیقه کراهت دارد؛ بلکه مستحب است آنها را از مفاصل از ِیکدِیگر جدا کنند(٧) (←عقيقه).

قصاص و دِیات: چنانچه کسِی اعضاِی داراِی مفصل، همچون دست و پا را از مفصل جدا کند، در صورت عمدِی بودن موجب قصاص و در صورت غِیر عمدِی بودن، موجب ثبوت دِیه مِیشود.(٨)

(١) وسائل الشيعة ٢٨/ ٢٥٤.

(٢) جواهر الکلام ٢/ ٢١٥ - ٢٢٠ ؛ مستند الشيعة ٢/ ١٢٥ ؛ مصابيح الظلام ٣/ ٣١٢ – ٣١٣.

(٣) اجوبة المسائل المهنائية / ٦٩ ؛ قواعد الأحكام ١/ ٢٠٣.

(٤) کتاب السرائر ١/ ١٥٩ ؛ المعتبر ١/ ٢٧٢؛ منتهى المطلب ٧/ ١٤٥ ؛ الدروس الشرعية ١٠٥/١ ؛ الحدائق الناضرة ٣/ ٤٦١ ؛ العروة الوثقى ٢/ ٥٩.

(٥) مختلف الشيعة ١/ ٣٨٣.

(٦) جواهر الکلام ٤/ ١٧٩ – ١٨٠.

(٧) المهذب البارع ٣/ ٤٢٤.

(٨) مبانى تكملة المنهاج ٢/ ١٧٨ ؛ تنقيح مباني الأحكام (ديات) ٢٢٧.

مَفصِل شرعِی ← مفصل

مُفطِر ← افطار

مفقود الاثر

مفقود الاثر: ناپدِید شده؛ بِی نشان.

مفقود الاثر در کلمات فقها انسانِی است که ناپدِید شود؛ به گونه اِی که هِیچ نشانه اِی از او در مِیان نباشد. از احکام آن در بابهاِی قرض، طلاق و ارث سخن گفته اند.