شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٩٩ - ٣٦٢٩ ان اكرم الموت القتل و الذى نفسى بيده لالف ضربة بالسيف اهون من ميتة على الفراش
بدشمنى و بى وفائى و امثال آنها، و بنا بر شيوع اين معنى و وضوح مراد و عدم اشتباهى در آن امثال اين سخنان در كلام معصومين صلوات الله و سلامه عليهم أجمعين نيز كه بهيچ وجه گزاف را در آنها راهى نيست واقع مىتواند شد، و «بودن آن غير دشمنى كرده شده» ظاهر است چه دشمنى با او نتوان كرد و اثرى ندارد، و «محتكمى است غير ستم كننده»، «محتكم» كسى را گويند كه حكمى را بعهده او كرده باشند پس او حكم كند در آن باب و مراد اين است كه در باب امور مردم او را حاكم كردهاند و او حكمها كند و در حكمها كه كند ستم نكند. و پوشيده نيست كه حكم كردن آن نيز از قبيل آنست كه شايع شده از نسيت آنچه واقع شود در آن بآن، و اما ظلم نكردن آن پس بر سبيل حقيقت است چه او را ستمى نباشد در آنچه واقع شود در آن بلكه آنچه واقع شود در آن پاره بفرمان حق تعالى است و ظاهر است كه ستم را در آن راهى نيست، و پاره ديگر كه آميخته بستم باشد ستم كننده در آن روزگار نيست بلكه هر ستمى را ستم كننده باشد معلوم، بلكه عاقبت روزگار جزاى هر ستم كننده را دهد پس بآن اعتبار نيز نفى ظلم از آن مىتوان كرد، و «بودن آن جنگ كننده كه جنگ با آن نتوان كرد» ظاهر است و آن نيز از جمله سخنانى است كه مذكور شد كه شايع شده.
٣٦٢٩ ان اكرم الموت القتل و الذى نفسى بيده لالف ضربة بالسيف اهون من ميتة على الفراش.
بدرستى كه گرامىترين مرگ كشته شدن است و قسم بكسى كه نفس من بدست اوست كه هر آينه هزار ضربت بشمشير آسانتر است از مردن بر بستر، مراد كشته شدنى است كه در راه خدا باشد مثل جهاد يا بظلم و ناحق، و «گرامىتر بودن آن» ظاهر است، زيرا كه باعث رستگارى آخرت شود بخلاف مردن بر بستر، و ظاهر است كه با وجود ملاحظه اين معنى، آن سهلتر و آسانتر باشد از مردن بر بستر، با آنكه ممكن است كه تعب و رنج آن نيز در واقع هر چند بهزار ضربت