شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٢٢ - ٢٧٣٧ اياكم و التدابر و التقاطع و ترك الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر
يعنى منع كن ايشان را از ديدن ايشان مردم را يا ديدن مردم ايشان را يعنى مگذار كه كسى ايشان را ببيند، و ممكن است كه «ابصارهن» بفتح همزه خوانده شود نه بكسر آن، و بنا بر اين معنى اين است كه بازدار بر ايشان از چشمهاى ايشان، و مراد منع اول است يعنى منع ايشان از ديدن ايشان مردم را، پس بدرستى كه حجاب تو ايشان را يعنى منع كردن تو يا پوشاندن تو ايشان را از اين كه كسى را ببينند يا كسى ايشان را ببيند بهتر است از اين كه چنين نكنى و آخر شك زده شوى در باره ايشان، يا گمان بد ببرى، و «نيست بيرون رفتن ايشان» يعنى چنانكه بيرون رفتن ايشان بد است و باعث شك در ايشان مىشود همچنين داخل كردن تو بر ايشان كسى را كه اعتمادى نباشد بر او يعنى گذاشتن كه چنين كسى داخل شود بر ايشان و ايشان ببينند او را يا او ببيند ايشان را بد است و باعث شك در ايشان مىشود، «و آن بدتر نيست از اين [تا آخر]» پس چنانكه منع مىكنيد از آن منع كنيد از اين، پس اين بمنزله وجه و علت حكم سابق است، و مراد به «كسى كه اعتماد نباشد بر او» مردان نامحرم است و همچنين زنانى كه خاطر از ايشان جمع نباشد و احتمال اين رود كه ايشان را بد راه كنند، و «نشناسند ايشان غير ترا» يعنى نه بعنوان اين كه ببينند غير ترا و بشناسند يا اوصاف و احوال غير تو نزد ايشان مذكور شود پس از آن راه بشناسند او را، زيرا كه آن نيز گاهى مفسده ميكند و مراد غيرى است كه اعتمادى بر او نباشد از مردان و زنان چنانكه پيش از آن مذكور شد، و در بعضى نسخهها «يعرفهن» بدل «يعرفن» واقع شده و بنا بر اين معنى اين است كه: اگر توانى كه چنين كنى كه نشناسد ايشان را غير تو پس بكن، و اين نيز شامل شناخت بديدن و معرفت باوصاف هر دو باشد چنانكه در نسخه اول مذكور شد.
٢٧٣٧ اياكم و التدابر و التقاطع و ترك الأمر بالمعروف و النهى عن المنكر.
بپرهيزيد از پشت گردانيدن بيكديگر و بريدن از يكديگر و ترك أمر