شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٦ - ١٦٢٦ العلم إحدى الحياتين
١٦٢٢ الدين اشرف النسبين.
دين اشرف دو قسم پيوند و خويشى است يعنى چنانكه نسب بخويشى حقيقى باشد بموافقت در دين هم باشد و اين اشراف و برتر از قسم اول است و رعايت آن بيشتر بايد كرد.
١٦٢٣ المصيبة واحدة و ان جزعت صارت اثنتين.
مصيبت يكى است و اگر جزع كنى مىگردد دو تا يكى اصل مصيبت و يكى جزع و اضطراب كه باعث زيان و خسران دنيا و آخرت است و در بعضى نسخهها «فان جزعت كانت اثنتين» و بنا بر اين ترجمه اين است پس اگر جزع كنى خواهد بود دو تا.
١٦٢٤ النية الصالحة احد العملين.
نيت راست نيكو يكى از دو عمل است يعنى حكم عمل صالح دارد باعتبار اين كه ثواب بر آن مترتب شود هر چند آن عمل ميسر نشود و بفعل نيايد چنانكه در احاديث ديگر تصريح بآن شده.
١٦٢٥ السقر احد العذابين.
سفر يكى از دو عذاب است كه يكى عذاب جهنم باشد و ديگرى عذاب سفر و رنج و محنت آن چنانكه در احاديث ديگر وارد شده كه «السفر قطعة من السفر» سفر پاره است از جهنم.
١٦٢٦ العلم إحدى[١] الحياتين.
علم يكى از دو زندگانى است كه يكى زندگانى حقيقى باشد و يكى علم كه حكم زندگانى دارد و بمنزله آن است هر چند بعد از فوت عالم باشد.
[١] - متن موافق نسخه دمشق است و باقى نسخ سه گانه« أحد».