شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٤١ - ٣٥٤١ ان الدين لشجرة اصلها اليقين بالله و ثمرها الموالاة فى الله و المعاداة فى الله سبحانه
پس بتحقيق كه عطا كرده خدا را، و هر كه منع كند او را يعنى چيزى باو ندهد پس بتحقيق كه منع كرده خداى سبحانه را.
٣٥٤٠ ان افضل الدين الحب فى الله و البغض فى الله و الاخذ فى الله و العطاء فى الله سبحانه.
بدرستى كه بهترين ديندارى دوستيست در راه خدا و دشمنى در راه خدا، و گرفتن در راه خدا و بخشيدن در راه خدا، كه پاك است او، مراد اينست كه افزونترين ديندارى اينست كه آدمى هر چند كند از براى خدا باشد و رجحان شرعى او را در آن منظور باشد مثل اين كه با هر كه دوستى كند از براى خدا باشد و باعتبار ايمان و خوبى و صلاح او باشد، و با هر كه دشمنى كند در راه خدا باشد و باعتبار بدى او باشد بسبب عدم ايمان يا فسق، و از هر كه چيزى بگيرد و قبول كند در راه خدا باشد و گرفتن آن شرعا از براى او راجح باشد يا باعتبار احتياج او يا عيال او بآن، و يا از براى اين كه بمستحق محتاجى بدهد، و يا باعتبار اين كه هديه باشد كه مؤمنى آورده باشد و از قبول نكردن آن او دلشكسته گردد و بر او گران باشد و مانند اين جهات، و هر چه بدهد در راه خدا باشد و بكسى باشد كه دادن باو شرعا نيكو باشد باعتبار استحقاق او يا از براى صله رحم و امثال اينها.
٣٥٤١ ان الدين لشجرة[١] اصلها اليقين بالله و ثمرها الموالاة فى الله و المعاداة فى الله سبحانه.
بدرستى كه دين هر آينه درختى است كه اصل آن يقين بخداست، و ميوه آن دوستى كردنست در راه خدا و دشمنى كردن در راه خدا كه پاك است او.
[١] - در نسخه چاپ صيدا« كشجرة» يعنى دين همانا مانند درختى است».