شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٩١ - ٣٦١٨ ان تقوى الله لم تزل عارضة نفسها على الامم الماضين و الغابرين لحاجتهم اليها غدا اذا اعاد الله ما ابدأ و اخذ ما اعطى فما اقل من حملها حق حملها
يعنى خواننده آن كه خود بهتر شنونده بوده شنوانيده آن را بمردم و امر كرده ايشان را بآن و بيان كرده كيفيت آن را از براى ايشان و آنان كه از او شنيدهاند و حفظ كردهاند و بعمل آوردهاند فيروزى يافتهاند بمنتهاى مطلب خود چنانكه مذكور شد كه آن محل بازگشتى است فيروزمند.
٣٦١٧ ان التقوى حق الله سبحانه عليكم و الموجبة على الله حقكم فاستعينوا بالله عليها و توسلوا الى الله بها.
بدرستى كه پرهيزگارى حق خداى سبحانه است بر شما و واجب سازنده است بر خدا حق شما را، پس يارى بجوئيد بخدا بر آن و وسيله جوئيد بسوى خدا بآن، يعنى چون پرهيزگارى چنين امرى عظيم است، و حقى است كه خدا بر شما واجب و لازم كرده، و واجب مىسازد بر خدا حق شما را، و اين كه خشنود باشد از شما و اجر و ثواب دهد شما را، پس يارى بجوئيد بخدا بر آن يعنى بر اين كه مدد كند شما را در آن و توفيق آن دهد و آن را وسيله خود كنيد بسوى خدا در بر آوردن مطالب اخروى خود بلكه دنيوى نيز.
٣٦١٨ ان تقوى الله لم تزل عارضة نفسها على الامم الماضين و الغابرين لحاجتهم اليها غدا اذا اعاد الله ما ابدأ و اخذ ما اعطى فما اقل من حملها حق حملها.
بدرستى كه پرهيزگارى از خدا هميشه عرض كننده است نفس خود را بر امتهاى گذشته و آينده بسبب حاجت ايشان بسوى آن فردا هرگاه بازگرداند خدا آنچه را ابتدا كرده آن را و بازستاند آنچه را بخشيده پس چه كم است كسى كه برداشت آن را حق برداشتن آن، مراد به «عرض پرهيزگارى خود را بر امتها، يعنى جماعتهاى گذشته و آينده» اين است كه حق تعالى آن را در دل همه اندازد و حسن