شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٤٨ - ٣٥٥٣ ان امرنا صعب مستصعب لا يحتمله الا عبد امتحن الله قلبه للايمان و لا يعى حديثنا الا صدور امينة و احلام رزينة
يافت شده است ايمان نمىآورد بآن مگر فرشته مقربى يا پيغمبر مرسلى يا بنده كه گنجايش داده باشد خدا دل او را از براى ايمان پس آنچه وارد مىشود بر شما از حديث آل محمد پس نرم باشد از براى آن دلهاى شما و بشناسيد آن را، پس قبول كنيد آن را، و آنچه گرفته شود از آن دلهاى شما و نشناسيد آن را، پس رد كنيد آن را بسوى خدا و بسوى رسول و بسوى عالم از آل محمد، و بدرستى كه نيست هلاك شونده مگر اين كه حديث كرده شود احدى از شما بچيزى از آن كه برندارد آن را پس بگويد كه: و الله نبود اين، و الله نبود اين، و انكار كفر است، پس احتمال معنى اول و آخر هر دو دارد يعنى هر چه بشنويد از احوال آل محمد صلوات الله و سلامه عليهم أجمعين يا از احاديث ايشان پس عقلهاى شما ابا نكند از آن و بشناسد آن را يعنى موافق عقل داند قبول كنيد آن را و آنچه عقول شما از آن ابا كند و انكار آن نمايد پس رد كنيد آن را يعنى علم بتأويل آن را بسوى خدا و رسول و امام و انكار مكنيد و مگوئيد كه: حال ايشان چنين نبوده، يا اين كه اين حديث از ايشان نيست و غلط است، زيرا كه گاه باشد كه چنان باشد يا از ايشان باشد و عقل شما بآن نرسد و انكار آن كفر باشد پس بمجرد اين كه عقول شما بآن نرسد انكار مكنيد بلكه بگوئيد كه: اگر اين حق باشد تأويلى خواهد داشت كه خدا و رسول و امام دانا باشند بآن. و روايت كرده نيز در كتاب مذكور از بعضى از اصحاب ما كه گفته:
نوشتم بحضرت امام على نقى صلوات الله و سلامه عليه: بگردم فداى تو، چيست معنى قول حضرت صادق ٧: حديث ما بر نمىدارد آن را فرشته مقربى يا پيغمبر مرسلى و نه مؤمنى كه گنجايش داده باشد خدا دل او را از براى ايمان؟- پس آمد جواب: مراد باين كه: «بر نمىدارد آن را فرشته و نه پيغمبرى و نه مؤمنى» است اين كه فرشته بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى فرشته غير خود، و پيغمبر بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى پيغمبرى غير خود، و مؤمن بر نمىدارد آن را تا اين كه بيرون آورد آن را بسوى مؤمنى غير خود، پس