شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٦١٦ - ٣٦٥٠ ان العهود قلائد فى الاعناق الى يوم القيامة، فمن وصلها وصله الله، و من نقضها خذله الله، و من استخف بها خاصمته الى الذى اكدها و اخذ خلقه بحفظها
و ممكن است كه مراد اين باشد كه آن يعنى اين كه بندگان مجبور و مضطر باشند در اطاعت و عصيان بر خلاف آنچه آن حضرت فرمود كه اطاعت و عصيان ايشان از روى اختيار است گمان آنان است كه كفر آوردهاند يعنى همين معنى مستلزم كفر است زيرا كه هرگاه بندگان مضطر و مجبور باشند در آنها پس مطيع مستحق ثواب نباشد و تعظيم و تبجيل او سفاهت باشد، و عقاب عاصى محض ظلم و عدوان باشد و تجويز نسبت آنها بحق تعالى كفر است، و سابق اين كلام معجز نظام و لا حق آن كه در كتب ديگر مذكور است مؤيد اين معنى است و نقل تمام آن باعث طول كلام مىشود، «پس واى مر آنان را كه كفر آوردهاند از آتش» يعنى واى بر ايشان از آتش جهنم و آنچه خواهد رسيد بايشان در آن.
٣٦٥٠ ان العهود قلائد فى الاعناق الى يوم القيامة، فمن وصلها وصله الله، و من نقضها خذله الله، و من استخف بها خاصمته الى الذى اكدها و اخذ خلقه بحفظها.
بدرستى كه عهدها گردن بندهاست در گردنها تا روز قيامت، پس هر كه پيوند كند آنها را پيوند كند او را خدا، و هر كه بشكند آن را ترك يارى او كند خدا، و هر كه سبك شمارد آنها را بمنازعه برند آنها او را بسوى كسى كه محكم كرده است آنها را، و فرا گرفته خلق خود را بنگاهدارى آنها، مراد به «عهدها» هر پيمان است كه كسى با حق تعالى كرده باشد خواه بصيغه عهد باشد يا بصيغه نذر يا قسم، و ممكن است كه شامل عهدها و پيمانها و وعدها كه كسى با ديگرى نيز بكند باشد، و مراد به «بودن آنها گردن بندها» اين است كه آنها بر گردن اين كس است تا روز قيامت كه حق تعالى در باب آن حكم كند، «و هر كه پيوند كند آنها را» يعنى رعايت كند آنها را و وفا كند به آنها بپيوندد خدا با او وصله و احسان او بجا آورد، و اگر وفا به آنها نشود و به «منازعه برند» يعنى آن عهدها مانند كسى كه بر كسى