شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣٠٨ - ٢٧١٠ اياك ان تسلف المعصية و تسوف بالتوبة فتعظم لك العقوبة
غلبه كند نفس تو بر تو و بدارد ترا بر طلب دنيا كه گمان دارد كه حاصل شود بسعى و طلب، و غلبه نكنى تو بر او باين كه بدارى او را بر سعى در طلب آخرت كه يقين دارى آن را.
٢٧٠٩ اياك ان تسىء الظن فان سوء الظن يفسد العبادة و يعظم الوزر.
بپرهيز از اين كه بدگردانى گمان را، پس بدرستى كه بدى گمان فاسد ميكند عبادت را، و بزرگ مىگرداند گناه را، ممكن است مراد بدگمانى بحق تعالى باشد و گمان اين كه آنچه قسمت كرده ميانه مردم از ارزاق و اعمار و مانند آنها[١] بر سبيل عدل نيست و بنا بر اين «فاسد كردن آن عبادت را و بزرگ گردانيدن گناه را» ظاهر است، و ممكن است كه مراد بدگمانى بمردم باشد ليكن ظاهر اين است كه اصل بدگمانى بكسى هر گاه امارات و علاماتى باشد كه افاده ظن ببدى او كند اختيارى اين كس نباشد و گناه بودن آن معقول نمىنمايد چه جاى اين كه گناهى باشد بزرگ كه فاسد كند عبادت را، پس بنا بر اين بايد كه مراد عمل بآن گمان باشد و حكم بآن و بد كردن با كسى بمجرد گمان بدى كه در باره او رود بلكه تا جزم نشود حكم ببدى كسى نبايد كرد و اقوال و افعال او را تا بر محمل صحيح حمل توان كرد او را مؤاخذه بر آنها نتوان كرد.
٢٧١٠ اياك ان تسلف المعصية و تسوف بالتوبة فتعظم لك العقوبة.
بپرهيز از اين كه پيش كنى عصيان را و تأخير نمائى توبه و بازگشت را، پس عظيم شود از براى تو عقوبت، يا باعتبار اين كه بعد از آن گاه باشد كه توفيق توبه
[١] - در نسخه كتابخانه مدرسه سپهسالار اين چند كلمه نيز در اينجا هست:« يا آنچه جزا دهد در آن نشأه از ثواب و عقاب».