شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ١٣٣ - ٢٠٨٩ المرء باصغريه بقلبه و لسانه ان قاتل قاتل بجنان و ان نطق نطق ببيان
نبردهاند بر كنى محكم، «عالم ربانى» كسى است كه علم او از جانب پروردگار بى كسب و تعليمى فائض شود مانند پيغمبر و اوصياى او صلوات الله عليهم، و «متعلم بر سبيل رستگارى» كسى است كه از ايشان ياد گرفته باشد يا بواسطه علم او منتهى شود بايشان، و كم عقلان از اراذل و مردم پست مرتبه ساير مردماند كه دست از رسول و آل او صلوات الله و سلامه عليهم بر داشتهاند و پيرو نادانى چند شدهاند و «همج» مردم احمق كم عقل را گويند چنانكه ترجمه شده و مگسهاى كوچك را نيز گويند مثل پشهها كه مىنشينند بر روهاى گوسفندان و الاغهاى لاغر، و هر دو معنى در اين مقام مناسب است.
٢٠٨٨ الراضى عن نفسه مستور عنه عيبه ولو عرف فضل غيره كساه ما به من النقص و الخسران.
كسى كه خشنود باشد از نفس خود پوشيده شده است از او عيب او، و اگر داند افزونى غير خود را پوشاند بخود آنچه را در اوست از كمى و زيان يعنى آدمى بايد كه هرگز راضى و خشنود از خود نگردد و هميشه در تفحص نقص و عيب خود باشد زيرا كه كسى كه از خود راضى و خشنود شد نقص و عيب او ديگر از او پوشيده مىشود و گمان ميكند كه كسى را بر او افزونى و زيادتى نباشد كه اگر داند زيادتى ديگرى را بر او بپوشاند بخود آنچه را دارد از كمى و زيان يعنى قائل شود بآن و سعى كند در رفع و زايل نمودن آن و خشنود نباشد از خود، و در بعضى نسخهها «لساءه» بدل «كساه» واقع شده و بنا بر اين معنى اين است كه اگر داند افزونى غير خود را هر آينه دلگير سازد او را آنچه در اوست از كمى و زيان پس خشنود نباشد از خود و اين ظاهرتر است بلكه ظاهر اين است كه در نسخه اول تصحيف شده.
٢٠٨٩ المرء باصغريه بقلبه و لسانه ان قاتل قاتل بجنان و ان نطق نطق ببيان.
مرد بد و كوچك اوست بدل او و زبان او، اگر جنگ كند جنگ كند