شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٥٦٣ - ٣٥٨١ ان من كان مطيته الليل و النهار فانه يسار به و ان كان واقفا و يقطع المسافة و ان كان مقيما وادعا
كه عميق باشد و بته آن مشكل باشد رسيدن، «زايل نمىشود عجايب آن، و تمام نمىشود غرايب آن» يعنى هميشه علوم عجيبه و امور غريبه از آن مستفاد مىشود از براى كسى كه راهى بعلم بباطن آن داشته باشد مثل ائمه بحق صلوات الله عليهم أجمعين و اين معنى هرگز زايل نمىشود و تمام نمىگردد، و مراد به «تاريكيها» تاريكيهاى جهالت و ضلالت است كه گشوده نمىشود آنها مگر بدانستن قرآن يا هدايت كسى كه معرفت بآن داشته باشد.
٣٥٧٩ ان افضل الناس عند الله من احيا عقله و امات شهوته و اتعب نفسه لصلاح آخرته.
بدرستى كه افزونترين مردم نزد خدا كسيست كه زنده گردانيده باشد عقل خود را، و ميرانيده باشد خواهش خود را، و بتعب انداخته باشد نفس خود را، از براى بصلاح آوردن آخرت خود، مراد به «زنده كردن عقل» اطاعت كردن و فرمان بردن آن است و تحصيل علوم و معارف كه باعث قوت و زيادتى عقل گردد، و به «ميرانيدن خواهش» اين كه پيرو خواهشها و هوسهاى خود نگردد چه هرگاه پيروى آنها نكند اثرى بر آنها مترتب نگردد پس گويا ميرانيده آنها را.
٣٥٨٠ ان الله تعالى فى كل نعمة حقا من الشكر فمن اداه زاده منها و من قصر عنه خاطر بزوال نعمته.
بدرستى كه مر خداى بلند مرتبه راست در هر نعمتى حقى از شكر، پس هر كه بجا آورد آن را زياده كند خدا او را از آن نعمت، و هر كه تقصير كند از آن اندازد خود را بر لب زوال نعمت او يعنى مشرف سازد بر آن.
٣٥٨١ ان من كان مطيته الليل و النهار فانه يسار به و ان كان واقفا و يقطع المسافة و ان كان مقيما وادعا.
بدرستى كه كسى كه بوده باشد شتر سوارى او شب و روز پس بدرستى كه