شرح محقق بارع جمال الدين محمد خوانسارى بر غُرر الحكَم و دُرَر الكَلم - آقا جمال خوانسارى - الصفحة ٣١٣ - ٢٧٢٠ اياك و فضول الكلام فانه يظهر من عيوبك ما بطن، و يحرك عليك من أعدائك ما سكن
بر سوارى قبايح يعنى ارتكاب آنها و «بر تهجم بر گناهان» يعنى رسيدن به آنها يا داخل شدن بر آنها.
٢٧١٩ اياك و البغى فان الباغى يعجل الله له النقمة و يحل به المثلات.
بپرهيز از بغى، پس بدرستى كه صاحب بغى تعجيل ميكند خدا از براى او مكافات بعقوبت را، و فرود مىآورد باو عقوبتها را، و «بغى» بمعنى ستم و سربلندى كردن و عدول از حق و دروغ آمده و هر يك در اينجا محتمل است.
٢٧٢٠ اياك و فضول الكلام فانه يظهر من عيوبك ما بطن، و يحرك عليك من أعدائك ما سكن.
بپرهيز از زيادتيهاى كلام، پس بدرستى كه آن ظاهر ميكند از عيبهاى تو آنچه را پنهان باشد و بجنبش در مىآورد بر تو از دشمنان تو آنچه را آرميده باشد، يعنى زياده گفتن ظاهر ميكند عيبهاى پنهانى ترا، و بحركت در مىآورد از براى ضرر بر تو از دشمنان تو آنچه را آرميده باشد، يعنى دشمنى را كه آرميده باشد يا عزم و قصد ايشان را كه آرميده باشد و بر هر تقدير مراد اين است كه از بسيار گفتن وقع تو در نظرها كم شود و دشمنان تو كه آرميده باشند و جرأت بر ضرر رسانيدن بتو نداشته باشند يا عزم و قصد ايشان كه آرميده باشد و جرأت بر آن نكند بحركت آيد و در صدد اذيت و آزار تو در آيند، و ممكن است كه سبب آن حركت اين باشد كه زياد گو كم است كه چيزى چند نسبت بدشمنان خود نگويد كه باعث اين شود كه ايشان بحركت آيند و متعرض ايذاء و اهانت او گردند.